GENEL KAPSAMLI KOSOVA STATÜSÜ ANLAŞMA ÖNERGESİ

2 Şubat 2007

İçindekiler

Genel hükümler............................................................................................. 3

I Ek – Anayasal Hükümler………………………………………… 13

II Ek – Topluk Hakları ve Topluluk Mensuplarının Hakları……….. 21

III Ek - Ademi Merkeziyetçilik……………………………………… 25

III Ek İlavesi - Yeni belediyelerin sınırlarının belirlenmesi……………… 36

IV Ek – Yargı Sistemi………………………………………………... 38

V Ek – Dini ve Kültürel Miras……………………………………… 41

VI Ek - Uluslararası Borçlar…………………………………………. 47

VII Ek – Mülkiyet ve Arşiv..……………………………………….... 48

VIII Ek – Kosova Güvenlik Sektörü…………...……………………… 50

IX Ek – Uluslararası Sivil Temsilci…………………………………. 54

X Ek - Avrupa Güvenlik ve Savunma Politikası Misyonu (AGSPM)… 59

XI Ek – Uluslararası Ordusunun Mevcudiyeti………………………. 60

XII Ek – Yasama ajandası….………………………………………….. 63

KOSOVA STATÜSÜ GENEL ANLAŞMA ÖNERGESİ

Madde 1 Genel hükümler

1.1 Kosova çok etnikli bir toplum olacak, demokratik hukuk hakimiyetine saygı göstererek, yasama, idari ve yargı enstitüleri sayesiyle demokratik hükümetini yönetecektir.

1.2 Kosova’da kamu yetkilerin uygulanması, bütün vatandaşların hak eşitliliğine ve uluslararası adaletli temel insan hak ve özgürlük ilkelerine saygı göstermek, bütün topluluk ve mensuplarının haklarının teşvik edilmesi ve savunulması temelline dayanmalıdır.

1.3 Kosova, kendi Anayasası’nı kabul edecektir. Kosova Anayasası, Kosova’nın en yüksek demokratik standartlara göre idare edilmesini ve bütün vatandaşlarına barış ve refah içinde ortak yaşamı teşvik edecek kaçınılmaz yasal ve kurumsal mekanizmaları saptayacak ve garanti edecektir.

1.4 Kosova, rekabeti özgür işlek piyasa ekonomisine sahip olacaktır.

1.5 Kosova, uluslararası müzakere ve anlaşmalara dâhil olma hakkına sahip olacak ve uluslararası örgütlere üye olma talebinde bulunabilecektir.

1.6 Kosova’da, Sırpça ve Arnavutça dilleri resmi diller olarak tanınacak.

1.7 Kosova, kendi çok etnikli özelliklerini yansıtacak bayrak, arma ve milli marşı olmak üzere, özel ulusal sembollere sahip olacaktır.

1.8 Kosova, herhangi bir ülkeye veya herhangi bir ülkenin toprak parçasına bölgesel hak iddiasında bulunamaz ve hiçbir ülke veya herhangi bir ülkenin bir bölümüne eklenme talebinde bulunamaz.

1.9 Kosova, bu Anlaşma’nın uygulanması gereğince tüm entiteler ile tam işbirliğinde bulunacak ve bu Anlaşma ile öngörülen bütün yükümlülükleri üzerine alacaktır. Kosova ve Sırbistan Cumhuriyeti, bu Anlaşma ile öngörülen koşulların uygulanması ve icra edilmesi konusunda, güvenli bir işbirliğinde bulunmaları yönünde teşvik edilecek.

1.10 Uluslararası topluluk, bu Anlaşma’nın etkili ve verimli bir şekilde uygulanmasını garanti altına almak üzere zorunlu yetkiye sahip olacak ve bu konuda gözleme hakkını kullanabilecektir. IX, X ve XI Ek ile öngörülen tanımlamalara göre Kosova, kendine düşen sorumluluğunu başarılı olarak yerine getirmek için uluslararası topluluğu yardıma davet etmesi gerekecek.

Madde 2 İnsan Hakları Ve Temel Özgürlükler

2.1 Kosova, İnsan Hakları Genel Deklarasyonu, Uluslararası Sivil ve Politik Hakları Anlaşaması, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Savunum Sözleşmesi ve onun İlave belgelerinde saptanmış olan hak ve özgürlükler kapsamındaki temel insan hak ve özgürlükleri en belirgin bir şekilde teşvik edecek, savunacak ve onlara saygı gösterecektir. Kosova, Avrupa İnsan Hakları ve Temel Özgürlükleri Savunum Sözleşmesi ve onun Ek belgelerinin kabul edilmesi yönünde gerekli olan tüm önlemleri alacaltır.

2.2 Kosova’da yaşayan herkes ırk, renk, cinsiyet, dil, din, politik düşünce veya diğer düşünce, milli veya toplumsal mensubiyet, herhangi bir topluluğa bağlılık, mülk, doğuş veya değişik statüye sahip olma durumu herhangi bir diğer esas üzere ayrımcılık yapılmaksızın, temel insan hak ve özgürlüklerine sahiptir. Kosova’da yaşayan bütün insanlar yasa önünde eşittir ve ayrımcılık yapılmadan hakeşitli yasal savunma hakkına sahiptir.

2.3 Ayrımcılığın yapılmaması ve yasa önünde, kamu idare organları ve kamu şirketlerinde çalışma ve kamu mali hakkına sahiplik dahil, eşit haklı savunum ilkeleri her alanda hayata geçirilecek ve buna saygı gösterilecektir.

2.4 Kosova Anayasası, bu Anlaşma’nın I Eki gereğince, bütün Kosova halkı için geçerli olacak insan haklarının savunulması, teşvik edilmesi ve pratikte uygulanması doğrultusunda yasa ve kurum düzeyindeki mekanizmaları saptayacaktır.

2.5 Kosova, kendi bünyesindeki tün topluluklar ve mensupları arasında barışmak sürecini teşvik etmeli ve buna saygı göstermelidir. Kosova çok kapsamlı bir yaklaşımla, cinsiyet hassasiyetine saygı göstererek geçmişiyle yüzleşen bir dizi geçici hukuki faaliyetleri uygulayacaktır.

2.6 Kosova’daki bütün yetkililer, insan haklarının denetimini yapacak, bütün benimsenmiş uluslararası mekanizmalar veya örgütlerle işbirliğinde bulunacak ve bu konudaki çalışmaların engelsiz uygulanmasını sağlayacaktır.

Madde 3 Topluluklar ve Topluluk Mensubu Kişilerin Hakları

3.1 Kosova yöresinde geleneksel olarak yaşayan aynı ulusal ya da etnik, dil veya din mensubu olan vatandaşlar (metnin devamında: topluluklar) bu Anlaşmanın I Eki 2. maddesi ile öngörülen insan hakları ve temel özgürlükleri dahil, Anlaşma’nın II Eki gereğince özel haklara da sahip olacaktır.

3.2 Kosova, topluluklar ve topluluk mensubu kişilerin ulusal veya etnik, kültür, dil ya da dini kimliklerinin korunmasını garanti altına alacaktır. Kosova aynıca bu Anlaşma’nın I ve II Eki gereğince, politik ve karar alma süreçlerinde temsil edilme ve katılmak konusunda, topluluk üyelerinin teşvik edilmesi ve haklarının korunması için gerekli anayasal, hukuki ve kurumsal mekanizmaları saptamalıdır.

3.3 Kosova idari organları, topluluklar ve onlara mensup kişiler arasında barış, tolerans, kültür ve dinler arası diyalogun ilerletilmesi üzere politik faaliyetleri ve etkinliklerini sürdürecektir.

Madde 4 Mülteci ve iç göçte olan kişilerin hakları

4.1 Tüm mülteciler ve Kosova’dan iç göç durumunda olan kişiler, yerli ve uluslararası hukuka uyumlu olarak, geri dönme hakkına sahip olacak ve kendi mülk ile kişisel mal varlıklarının geri verilmesini isteyebilecektir.

4.2 Kosova, kendilerinin özgürce ve doğru bilgilere dayanarak aldıkları karara üzere, mülteciler ve iç göçte olan kişilerin güvenli ve onurlu bir şekilde geri dönmelerinin kolaylaştırılması ve elverişli ortamın yaratılması için gerekli tüm önlemleri almalıdır. Aynıca onların hareket özgürlüğü ve ürkütücü vakalardan himaye altına alınması yönünde güvenin daha üst bir düzeye çıkarılması için çaba göstermelidir.

4.3 Kosova, Birleşmiş Milletlerin Mülteciler Yüksek Komiseri ile tam işbirliğinde bulunacaktır. Dolayısıyla BM komiseri, yetkili organların faaliyetleri süresinde, geri dönenlerin gerçek korunmaları ve yardım görmeleri konusunda etkin olacak ve diğerleri arasında, Kosova’nın iç göçteki kişilerinin geri dönmeleri ve mevcut durumları hakkında dönem dönem değerlendirmelerde bulunarak, kamuya rapor sunacak, aynıca geri dönüş sürecine katılmış diğer örgütlerle de işbirliğini genişletecektir.

Madde 5 Kayıp kişiler

5.1 Kosova ve Sırbistan Cumhuriyeti, yerli ve uluslararası normlara uyumlu olarak, Uluslararası Kızılhaç Örgütü (ICRC) ve diğer ilgili uluslararası ortaklar ile kusursuz bir işbirliği çerçevesinde kayıp kişilerin kimlikleri, olası mekânları ve kaderleri hakkındaki bilgileri sağlayacak ve aydınlanması için gerekli tüm önlemeleri alacaktır.

5.2 Kosova ve Sırbistan Cumhuriyeti, ICRC başkanlığında toplanan “Viyana Müzakeresi” çerçevesinde kurulan Kayıp Kişileri Çalışma Grubuna veya gelecekte kurulması olası benzeri mekanizmalara, tam anlamıyla, etkili ve ertelemeksizin katılmaya devam edecektir. Kosova ve Sırbistan Cumhuriyeti, bu diyalogu sürdürmek, hızlandırmak ve aynı zamanda tüm önemli idari organları arasında etkin işbirliğini sağlamak için yasal yetkilerine denk bir şekilde, katkı sunacak, bu konudaki sorumlu hükümet kurumlarını güçlendirecektir.

Madde 6 Yerel Yönetim ve Ademi Merkeziyetçilik (Yerinde Yönetim)

6.1 Belediyeler, Kosova’daki temel yerel özyönetim birimlerini oluşturacak.

6.2 Kosova’da yerel yönetim, çoğunlukta olmayan topluluklar ve onların mensuplarının kendilerine özgü gereksinmeleri ve kaygılarına özel önemin sunacak, beraberinde kamu hizmetlerini sağlarken adaletli yönetim, bilgilendirme, saygınlık ve etkililik ilkelerine dayanacak.

6.3 Kosova belediyeleri, bu Anlaşmanın III Eki gereğince, görevlerini yerine getirirken, ortak çıkarlı faaliyetler konusunda, belediyeler arası ve sınır ötesi işbirliğinde bulunabilecek.

6.4 Yeni belediye sınırları, bu Anlaşmanın III Ek İlavesine uyumlu olarak saptanacak.

Madde 7 Dini ve Kültürel Miras

7.1 Kosova, kendi yöresinde tüm dini mekanların özerkliğini (güvenini) ve korunumunu sağlayacaktır.

7.2 Kosova’daki Sırp Ortodoks Kilisesine (KSOK), onun ruhbanları ve taraftarlarına, faaliyetlerine ve mülklerine güvence sağlanacak, bu Anlaşmanın V Ek’inde denk olarak, onların haklarının, önceliklerinin ve dokunulmazlığının tam anlamıyla hayata geçirilmesi amacıyla, ek güvenliği sağlanacak ve diğer koruma önlemeleri alınacaktır.

7.3 SOK (Sırp Ordodoks Klisesi) Kosova’da kendi mülkünün tek sahibi olacak. Bu Anlaşma’nın V Eki gereğince SOK, kendi mülkünü ve mekanlarını sağduyu ile tam ve yadsınamaz kullanma hakknı kullanabilecektir.

7.4 Uluslararası Sivil Temsilci (UST) bu Anlaşma’nın V Eki gereğince, SOK ve Sırp dini ve kültürel mekânları konusunda saptanmış özel mekanizmalar ve koruma önlemlerinin tam anlamıyla hayata geçirilmesini denetleyecek ve kolaylaştıracak olan Uygulama ve Denetleme Kurulu’nu (UDK) kuracaktır.

Madde 8 İktisadi ve Mülkiyet Konuları

8.1 Kosova, güçlü bir iktisadinin sağlanması için ekonomi, sosyal ve mali siyasetini uygulayacaktır. Özellikle, güçlü kamu hesap sistemini desteklemek için Kosova, Avrupa Komisyonu ile birlikte ve Uluslararası Para Fonuyla sıkı işbirliğinde bulunarak, mali denetim mekanizmasını saptayacaktır. Kosova, kendi bütçesini hazırlarken UST (Uluslararası Sivil Temsilcisi) ile danışacaktır.

8.2 Bu Anlaşma’nın VI Eki’nde de belirtildiğine göre, borçların geri çevrilmesi ile ilgili süreç gereğince, Kosova’ya ait olan Sırbistan Cumhuriyeti’nin her uluslararası borcu, Kosova’nın mali yükümlülüğü anlamına gelecek.

8.3 Bu Anlaşma’nın kabul edilmesinden itibaren, Kosova sınırları içinde bulunan, Federal Yugoslavya Cumhuriyeti veya Sırbistan Cumhuriyeti’nin her taşınılmaz ve taşınılır mülkü Kosova’ya dahil edilecektir.

8.4 Şu anda Kosova Güven Ajansı (AKM) yetkisi altında olan kamu şirketleri (KŞ), onlara bağlı sorumluluklar ve toplumsal şirketler (TŞ) ve onların mülkü, bu Anlaşma’nın VII Eki ile öngörülen şekilde düzenlenecektir.

8.5 Kosova, saptanan uluslararası kurallar ve standartlarla uyumlu olarak, Kosova’da bulunan özel taşınılır ve taşınılmaz mal-mülk konusunda bireylerin haklarını tanıyacak, koruyacak ve uygulayacaktır. Tarım ve inşaat arazileri dahil olmak üzere, özel taşınılmaz mülk konularındaki dilekçeler (başvurular) bundan böyle de, bu Anlaşma’nın VII Eki gereğince, Kosova Güven Ajansı (AKM) tarafından görüşülecek. Bu Anlaşma’nın VII Eki ile uyumlu olarak Kosova, Sırp Ortodoks Kilisesi’nin mülkü dahil, öncelikli olarak, mülkün iadesi konularını çözüme bağlayacak.

8.6 Kosova ve Sırbistan Cumhuriyeti, uygun uluslararası kurallar ve standartları göz önünde bulundurarak, ortak bir anlaşmayla bu Anlaşma ile öngörülmemiş şekilde yani, aralarındaki bütün anlaşmazlıkları doğrudan çözüme bağlamak için çaba harcayacaktır. Kosova ve Sırbistan Cumhuriyeti’nden, karşılıklı olarak, her iki tarafın vatandaşlarınca sunulan mülk ve mali konulu dilekçelerinin, adaletli ve ayrımcılık yapılmaksızın görüşülmesi konuusnda güvence istenecektir. Onlardan, dilekçelerin (başvurularının) çözüme bağlanması konusunda, kendi yargı organları tarafından dürüstçe ve ayrımcılık yapılmaksızın görüşülmesi istenecektir.

Madde 9 Güvenlik Sektörü

9.1 Bu Anlaşma’da başka çeşit saptanmadığı takdirde Kosova, yasayı uygulamak, güvenliği sağlamak, adliyeyi yönetmek, kamu güvenliğini sağlamak, haberleşme ve acil durumlarda sivil savunma hizmetini uygulamak ve sınırları içinde sınır denetimini yapmakla yetkili olacak.

9.2 Kosova güvenlik kurumları, uluslararası çapındaki adaletli demokratik standartlar ve insan hakları ile uyumlu olarak çalışacak ve bu düzeyde tüm toplulukların hakeşitli katılımını sağlayacaktır.

9.3 Uluslararası Sivil Temsilci (UST) ve uluslararası askeri mevcudiyet (UAM), bu Anlaşma’nın hükümleri ile uyumlu olarak ve onların belli görevleri çizgisinde, Kosova güvenlik kurumlarını denetleyecek ve onların kuruluş şeklini ve gelişimini takip edecek.

9.4 Bu Anlaşma’nın VIII Eki ile uyumlu olarak, Kosova Güvenlik Gücü (KGG) adı altında yeni profesyonel ve çok etniteli bir güç ve özel güvenlik faaliyetler için kabiliyetli hafif silahlı birlik kurulacak.

9.5 Bu Anlaşma gereğince Kosova, KGS’nin sivil denetimini yapacak ve Hükümet çerçevesinde bir sivil örgütü kuracaktır.

9.6 KSB (Kosova Savunum Birlikleri) çatışmalardan sonra Kosova’nın yeniden canlandırılması olanakları dahil, öngörülen amacına ulaştıktan sonra, bu Anlaşma’nın yürürlüğe geçmesi ardından, bir yıl içerisinde dağılacaktır.

9.7 Kosova’nın güvenlik sektöründe yasa çerçevesi dışında etkinliklerini sürdüren tüm örgütler, faaliyetlerine son verecektir.

Madde 10 Anayasa Komisyonu ve Seçimler

10.1 Bu Anlaşma’nın yürürlüğe geçmesinden hemen sonra Kosova başkanı, Kosova Meclis başkanlık kurulu ile danışarak, bu Anlaşma itibariyle, Uluslararası sivil temsilcisi (UST) ile danıştıktan sonra, Anayasayı hazırlayacak olan Anayasa komisyonunu seçecektir.

10.2 Anayasa Komisyonu, Kosovalı olan yirmi bir (21) üyeden oluşacak. Bu Anlaşma’nın I Eki 2. maddesi gereğince, insan haklarına ilişkin normlarla dile getirilen cinsiyet eşitliği konusundaki uluslararası çapta kabul edilen ilkelere layıki saygınlığı itibariyle, Kosova toplumunun çeşitliliğini canlı tutacak ve görevi itibariyle gerekli profesyonel kalifiyeye sahip uzmanlardan oluşacaktır. Anayasa Komisyu’nun on beş (15) üyesi, Meclis Başkanlık Kurulu ile danışarak Kosova başkanı tarafından saptanacak. Üç (3) üyesi Kosova Sırplarına ait yedek sandalyeyi kullanan Meclis milletvekilleri arasından seçilecek, kalan üç (3) üyesi ise, Kosova’da çoğunluk olmayan diğer topluluklar için ayrılan yedek sandalyelere sahip Meclis milletvekilleri tarafından seçilecektir.

10.3 Komisyon, çalışmaları hakkında, kamuoyunu bilgilendirecek ve bu konuda uygun mekanizmaları saptayacak. UST, çalışma düzenlemelerini saptayacak ve anayasanın hazırlanması için uluslararası modellerin değerlendirilmesini yapacak, dolayısıyla Komisyona çalışmalarına katkı sunacak temsilcileri atayacaktır.

10.4 Meclis, UST (uluslararası sivil temsilcisi) tarafından anayasanın bu Anlaşma koşullarına uygun olduğunu onaylamadan, Anayasayı resmi olarak kabul edemiyecek. Meclis, Kosova’da çoğunluk olmayan Meclis’teki toplulukları temsil eden milletvekilleriyle gerekli danışmalarda bulunduktan sonra, oylarını kullanan mevcut milletvekillerin üçte ikilik katılımı ile Kosova Meclisi’nin aktüel milletvekillerinin oylaması sonucu, bu Anlaşma’nın yürürlüğe geçmesinden 120 gün sonra Anayasayı resmi olarak kabul edecektir. Resmi olarak kabul edildikten sonra Anayasa, Kosova Meclisi tarafından kabulu doğrulanır ve bu Anlaşma’nın 14.1 maddesi gereğince geçici dönemden sonraki gün yürürlüğe geçecektir.

10.5 Bu Anlaşma’nın yürürlüğe geçmesinden en geç 9 ay sonra Kosova, bu Anlaşmanın III Eki gereğince, Anlaşma koşulları ve yeni belediye sınırlarına uygun genel ve belediye seçimlerini örgütleyecektir. Yetekili bir uluslararası temsilci, standartların yerine getirildiğini saptadıktan sonra, seçimlere yeşil ışık verilecek.

Madde 11 Uluslararası Sivil Temsilci

11.1 Uluslararası kilitsel temsilcilerinden oluşacak Uluslararası Yönetme Grubu (UYG), Uluslararası Sivil Temsilcisini (UST) atamalı ve bu atama konusunda, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nden izin arayacaktır. UST ve Avrupa Birliği Danıştayı tarafından atanan Avrupa Birliği Özel Temsilcisi aynı kişi olacaktır.

11.2 UYG, görevi konusunda Uluslararası Sivil Temsilcisi’ni yönlendirecek ve destekleyecektir.

11.3 UST (uluslararası sivil temsilci), genel denetim konusunda sorumludur ve bu Anlaşmanın 2. maddesi başta olmak üzere IX Eki gereğince, bu Anlaşmanın açıklaması itibariyle Kosova’da son otorite olacaktır.

11.4 Bu Anlaşma’nın IX Eki dikkate alınarak UST, gerektiği takdirde, bu Anlaşma’ya saygısızlığı önlemek ve hattaları düzeltmek için önlem alacak ver bu Anlaşma’nın tam anlamıyla hayata geçirilmesini sağlamak ve denetlemekle yükümlü olacaktır. Bu Anlaşma’nın IX Eki gereğince yetkiler, ABÖT (Avrupa Birliği Özel Temsilcisi) olarak UST’ne (Uluslararası Özel Temsilcisine) devredilecektir.

11.5 Anlaşma’nın IX Eki gereğince, söz konusu Anlaşma’nın tam anlamıyla uygulanmasını denetklemek ve faaliyetleri uygulamakla yükümlü olan UST, Kosova’daki diğer uluslararası örgüt ile kuruluşların etkinliklerinin genel koordinasyonunu yapacaktır.

11.6 UST’nin görev süresi, Kosova tarafından, bu Anlaşma ile öngörülen koşulların Kosova tarafından yerine getirildiğini saptayacak Uluslararası Yönetme Grubu’nun değerlendirmesine kadar devam edecektir. UYG (uluslararası yönetme grubu), misyonu tamamen sona ermesine kadar, UST’nin görev süresininin adım adım kısaltılması yönünde talimat verecektir.

11.7 Uluslararası Yönetme Grubu, bu Anlaşma’nın yürürlüğe geçmesinden sonra en geç iki yıl içerisinde, bu Anlaşma’nın uygulanmasındaki durum dikkate alınarak, UST’nin görev süresinin ilk safhasının denetimini yapacaktır.

Madde 12 Hukukun Üstünlüğü Alanında Uluslararası Destek

12.1 Avrupa Birliği, hukukun üstünlüğü alanında Avrupa Güvenlik ve Savunum Politikası (AGSP) Misyonunu oluşturacaktır.

12.2 AGSP Misyonu Kosova idare organlarına, bağımsız yargının, polis ve gümrük hizmetlerinin muhafaza edilmesi, sorumluluğu ve daha da geliştirilip güçlendirilmesi yönünde yardım edecek, bu kurumların politik etkilerden uzak olacak faaliyet göstereceklerini ve kabul gören uluslararası standartları ve Avrupa’nın en başarılı faaliyetleri ile uyumlu olacağını güvence altına alacaktır.

12.3 AGSP Misyonu, bu Anlaşma’nın uygulanmasını destekleyecek ve hukuk üstünlüğü alanında nasihat ve denetleme alanlarında yarıdmını esirgemiyecek, bu anlaşmanın IX ve X Eki gereğince, AB Konseyi tarafından saptanmış süre içinde ve faaliyet modeline uygun bir şekilde, ilk sırada yargı, polis, gümrük ve ceza evleri alanlarındaki bazı yetkilerini sürdürecektir.

Madde 13 Uluslararası Askeri Mevcudiyet

13.1 NATO, XI Eki gereğince, bu anlaşmaya destek sunmak amacıyla, Uluslararası Askeri Mevcudiyeti (UAM) oluşturacaktır.

13.2 UAM (uluslararası askeri mevcudiyet), NATO’nun komutası altında olacak ve NATO’nun komuta zinciri sayesiyle, onun talimat ve politik denetimine tabi tutlacaktır. Kosova’da NATO Askeri Güçleri, belirli incelemeler yapılamadan, gelecekte diğer bir uluslararası güvenlik örgütü tarafından ilaveten bir askeri misyonun kurulmasını engellemiyecektir.

13.3 UAM, Anlaşma’nın uygulanmasını denetlemek ve sağlamak amacıyla, Kosova’daki UST’nin, AGSP Misyonunu ve olası diğer uluslararası örgütlerle sıkı işbirliğinde bulunacak ve onların faaliyetlerini destekleyecektir.

13.4 UAM, bütün Kosova yöresinde güvenli bir ortamın sağlanması konusunda sorumlu olacak ve UST ile işbiliğinde bulunarak ve Kosova kurumlarının desteğiyle, UAT tarafından yerine getirilen güvenlik sorumlulukları, teker teker görüşecektir. Bundan önce ise Kosova kurumlarının sorumluluk konusunda yetenekli olup olmadıkları belirlenecektir. Kosova, UST ve UAT’nin desteğiyle zaman geçtikçe, UAM'nin güvenlik sorumluluklarının devredilmesi ile ilgili geçci planın hazırlanması için süreci başlatacaktır.

13.5 UAT, Kosova güvenlik güçlerinin geliştirilmesi ve yetiştirilmesi (eğitilmesi) konusunda genel sorumlu etmen olacaktır. Anlaşmanın IX Eki gereğince NATO, UST’nin sorumlulukları hakkında önyargılı olmadan, söz konusu askeri gücün sivil denetimini yapacak Hükümetin çerçevesinde bir sivil örgütün oluşturulması konusunda genel sorumluluğa sahiptir.

Madde 14 Geçici Düzenleme ve Nihai Hükümler

14.1 Bu Anlaşma yürürlüğe girdikten sonra, 120 günlük geçici bir süre öngörülmektedir:

a) Geçici dönemden sonra UNMIK Uluslararası Sivil Temsilci (UST) danışmanlığında Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin (BMGK) ilgili kararları ile uyumlu olarak görevine devam edecektir. UST, geçişli dönemde bu Anlaşma ile uyumun sağlanmasını güvence altına almak için geçici dönemde Anlaşmanın uygulanmasını denetlemek ve bu Anlaşmaya saygının gösterilmesinin güvenceye alınması yönünde UNMIK’in bulunması gereken eylemler konusunda önerilerde bulunmak açısından yetki sahibidir.

b) Geçici Özyönetim Anayasa Çerçevesi ve diğer geçerli yasalar, bu Anlaşma açısından çelişkili olmadıkça, geçici dönem süresinin sonuna kadar yürürlükte kalacaktır.

c) Kosova Meclisi, bu Anlaşmanın koşullarına uyumlu, geçici dönem sona ermeden önce, resmi olarak yeni Anayasayı kabul edecektir.

d) Geçişli dönem sonra erinceye kadar yeni Anayasa, resmen kabul edilmezse UNMIK, bu Anlaşma hükümleri gereğince, Geçici Özyönetim Anayasa Çerçevesi’ni değiştirecektir. Bu durumda değişikliğe uğrayan Geçici Özyönetim Anayasa Çerçevesi, Meclis tarafından kabul edilecek yeni Anayasaya kadar yürürlükte kalacaktır.

e) Geçici dönem süresinde Kosova Meclisi, UST ile danışarak, bu Anlaşma koşullarını eksiksiz uygulamak için, özellikle bu Anlaşma’nın XII Eki gereğince, gerekli yasaları resmen kabul edecektir. UNMIK’in yeniden izin vermesi veya ilan etmesini gerektirmeyecek olan bu yasalar, Kosova Meclisi tarafından resmi olarak kabul edilmiş bilinecek ve bu Anlaşma, yeni Anayasa veya UNMIK’in değiştirgeleri ile birlikte, Geçici Özyönetim Anayasa Çerçevesi ile uyumlu oldukları saptanınca, geçici dönemin sonunda, hemen yürürlüğe geçecektir. Bu yasalar yürürlüğe geçmeden önce Kosova yetkili organları, bu Anlaşma hükümlerine aykırı eylemleri engellemek için gerekli tüm önlemleri alacaktır.

f) Geçişli dönem süresinde UNMIK ve UST veya onun temsilcisi, Kosova’ya yetkilerin aktarılması ile ilgili detay ve modelli tanımlayacak çalışma gruplarını yönetecektir.

g) Geçici dönemin sonunda UNMIK’in görev süresi tamamlanacak ve bu Anlaşmada başka türlü öngörülmediği takdirde, o zamana kadar UNMIK’in yetkisinde olan tüm yasama ve idari yetkiler en bloc olarak Kosova yönetimine aktarılacaktır. Bu dönemde UST ve UAM, bu Anlaşma gereğince, görevlerini tam olarak yerine getirme sorumluluğunu üzerlerine alacaktır.

h) UNMIK’in geri kalan tüm sorumluluklarını düzenleyen hukuk rejimi, UST ile danışarak BM (UNMIK) ve Kosova arasında yapılan anlaşma esasınca kurulacaktır.

14.2 UST ile sıkı işbirliğinde bulunarak UNMIK, yürürlükte olan hukuk çerçevesinin, bu Anlaşma sayesiyle, güncel hukuk çerçevesinden hukuk çerçevesine yetkilerin düzenli aktarımını sağlayacaktır.

14.2.1 GSÖT’nin yayımladığı kararların ve Kosova Meclisinin kabul etmiş ve ilan edilmiş yasaları dahil 1244 No'lu BM GKK (Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi Kararı) ile uyumlu olarak, GSÖT tarafından ilan edilen UNMIK Hükümleri, geçerliliği kaldırılıncaya kadar, veya bu Anlaşma hükümleri gereğince, aynı konuyu düzenleyen diğer yasaların uygulamadan kaldırılmasına veya diğer yasalarla değiştirilmelerine kadar, bu Anlaşmada başka türlü belirlenmediği takdirde, geçerliliği sürecektir.

14.2.2 Kosova, Kosova için ve onun adına UNMIK tarafından imzalanan ve bu Anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihte geçerli olan uluslararası işbirliği alanındaki tüm uluslararası anlaşmalar ve diğer mekanizmalara uyumlu ve karşılıklı sorumluluk esaslarına dayanarak ileride de yükümlü olacaktır. Kosova için ve onun adına UNMIK’in üstlendiği mali yükümlülüklere, bu anlaşmalara veya mekanizmalara Kosova, saygı göstermek zorundadır.

EK I

ANAYASAL HÜKÜMLER

Kosova’nın gelecek Anayasası, şu prensip ve unsurları aynen içerecektir:

Madde 1 Temel Hükümler

Kosova Anayasası:

1.1 Bu Anlaşmanın hükümlerine saygılı olacak ve bu Anlaşma esasınca yorumlanacaktır; Anayasa hükümleri ve bu Anlaşma hükümleri arasında olası çelişkili durumlar karşısında, bu Anlaşmanın hükümleri geçerli sayılacak.

1.2 Bu Anlaşmanın 1. Genel Prensiplerinin 2. maddesi ile öngörülen hükümleri içerecektir.

1.3 Kosova’nın, tüm vatandaşların eşit olduğu ve uluslararası çapta kabul gören en üst düzeydeki insan hakları ve temel özgürlükleri, bundan başka tüm toplulukların ve onların mensuplarının hakları ve katılımlarının daha üst düzeye ulaştırılması esasına dayanan çok etnikli bir toplum olduğunu onaylayacak.

1.4 Kosova, resmi dine sahip olmadığını ve dini inançlar konusunda tarafsız olacağını doğrulayacak.

1.5 Mülteci ve iç göçte olan Kosovalıların güvenli ve saygınca geri dönmeleri, onlara kendi mülk ve arazilerini geri alırken yardım konusunda Kosova idari organlarının sorumluluğunu doğrulayacak.

1.6 1 Ocak 1998 tarihinde Kosova’da ikamet etmiş olan bir zamanki Federal Yugoslavya Cumhuriyeti’nin tüm vatandaşları ve onların birinci derece mirasçıları için, şimdiki barınma yerine ve onların olası diğer vatandaşlığına bakılmaksızın, Kosova vatandaşlığına da sahip olma hakkını kazandıracak.

Madde 2 İnsan temel hak ve özgürlüklerin teşvik edilmesi ve korunmasına ait hükümler

2.1 Anayasa, ileride sözü geçecek uluslararası enstrümanlar ve anlaşmalarla kapsanmış hak ve özgürlüklerin, Kosova’da dolaysız olarak uygulanmasını ve tüm diğer yasalar karşısında öncüllüğe sahip olmasını sağlayacak; Anayasa’da yapılacak hiçbir değiştirge, bu hakların değerini asla düşüremez:

İnsan hakları evrensel beyannamesi

Avrupa temel İnsan hak ve özgürlüklerin korunması bildirisi ve protokolleri;

Uluslararası sivil ve siyasi haklar sözleşmesi ve protokolleri;

Avrupa Konseyi Ulusal Azınlıkların Korunması Çerçeve Sözleşmesi

Uluslararası sivil ve siyasi haklar sözleşmesi ve Protokolleri;

Avrupa Konseyi ulusal azınlıkların korunması çerçeve sözleşmesi;

Tüm ırk ayrımcılık çeşitlerinin ortadan kaldırılmasına ait Sözleşme;

Kadınlara karşı tüm ayrımcılık çeşitlerinin ortadan kaldırılmasına ait Sözleşme;

Çocuk haklarına ait Sözleşme;

İşkence ve diğer çeşit acımasız, insan dışı veya küçük düşürücü hareketlere ve cezalandırmalara karşı Sözleşme

2.2 Anayasa, bu Ekin 2.1 maddesi gereğince, ırk, deri rengi, cinsiyet, dil, din, politik veya diğer düşünce şekilleri, ulusal veya sosyal köken, herhangi bir toplulukla irtibat, mülk, doğuş veya diğer çeşit konum esası üzere herhangi ayrımcılık yapılmaksızın Kosova’daki bütün kişilerin, insan hakları ve temel özgürlüklerine dahil olduklarına dair prensibe saygılı olacaktır. Anayasa bundan başka, Kosova’daki bütün kişilerin yasa önünde eşit olduklarını ve herhangi bir ayrımcılık yapılmaksızın yasa önünde, savunma hakkına sahip olma prensibini doğrulayacaktır.

2.3 Anayasa, bu Anlaşmanın II Eki gereğince Topluluk ve mensuplarının hakları ile ilgili 1. ila 3. maddelerini dahil edecektir.

2.4 Anayasa, bu Anayasa ile garanti altına alınmış hak ve özgürlüklerin kamu organları tarafından çiğnendiğini iddia ettikten ve tüm diğer hukuki yöntemlerini yitirdikten sonra, bu kişiler, Anayasa Mahkemesi’ne şikâyet hakkını kullanabilecektir.

Madde 3 Kosova Meclisi

Kosova Meclisinden söz edilince Anayasa, diğerleri arasında şu prensipleri içermelidir:

3.1 Meclis’in, açık listeler esasınca gizli oylamayla seçilmiş 120 milletvekili olacak. Parlamentonun 100 sandalyesi, Meclis seçimlerinde kazanılan geçerli oy sayısına orantılı olarak tüm partiler arasında, koalisyon, vatandaş girişimleri ve bağımsız adaylar arasında bölüşülecek. Aday listeleri, bu Ekin 2. maddesi gereğince, insan haklarına ait belgeler dahil göre uluslararası cinsiyet eşitliği ilkelerine saygı gösterecektir.

3.2 Anayasanın kabul edilmesinden sonraki ilk iki seçim görev süresinde, Kosova Meclisi’nde, Kosova’da çoğunlukta olmayan toplulukların temsilcileri için yirmi (20) yedek sandalye ayrılacaktır. Bu sandalyeler şu şekilde bölüşülecektir: on (10) sandalye Kosova Sırplarını temsil ettiklerini ifade etmiş olan partiler, koalisyonlar, vatandaş girişimleri ve bağımsız adaylara ayrılacak, diğer on (10) sandalye ise diğer topluluklara, şu sıralama üzere ayrılacaktır: Rom topluluğuna bir (1); Aşkalılara bir (1); Mısırlılar topluluğuna bir (1) ve Rom, Aşkalı veya Mısırlı toplulukları arasından en çok oy kazanan temsilciye bir (1) ek sandalye ayrılmalı; Boşnak topluluğuna üç (3) sandalye, Türk topluluğuna iki (2) sandalye ve Goralı topluluğuna bir (1) sandalye ayrılacaktır. Seçimler sayesiyle kazanılan her sandalye, Kosovalı Sırp topluluğuna ve diğer topluluklara ayrılmış on (10) yedek sandalye sayısına ek olarak ilave edilecektir.

3.3 İlk iki seçim görev süresinden sonra:

3.3.1 Kosova Sırplarını temsil ettiklerini beyan eden partiler, koalisyonlar, vatandaş girişimleri ve bağımsız adaylar, açık seçimler sayesinde kazanılan sandalye sayısının ondan (10) daha az olması durumunda, en az on (10) garantili sandalye dahil, açık seçimlerde kazanılmış toplam sandalye sayısına sahip olacaktır.

3.3.2 Diğer toplulukları temsil ettiklerini beyan eden partiler, koalisyonlar, vatandaş girişimleri ve bağımsız adaylar, her topluluğun kazandığı sandalye sayısı, 3.2. maddesi ile öngörülen sandalye sayısından daha az ise, 3.2 maddesi gereğince öngörülmiş asgari sandalye sayısı ile birlikte, açık seçimlerde kazandıkları toplam sandalye sayısına sahip olacaktır.

3.4 Kosovalı Sırp toplulukları için ayrılmış veya garanti edilmiş sandalyelere sahip Meclis Milletvekilleri Grubundan ve diğer topluluklar için ayrılmış veya garanti edilmiş sandalyelere sahip olan Meclis milletvekilleri gruplarından her biri, Meclis Başkanlık Kurulu’nda en az bir (1) temsilcisi olacaktır.

3.5 Meclis’in her komisyonunda asbaşkanlardan en azından biri, başkanın ait olduğu mensubiyetinden farklı topluluğa mensup olmalıdır.

3.6 Toplulukların Hak ve Çıkarları Komisyonu’nun şimdiki yetkileri ve prosedürleri gelecekte de yürürlükte olacaktır. Komisyonun yapısına gelince topluluklar, ileride de temsil edilecektir, ancak Toplulukların Hak ve Çıkarları Komisyon üyelerinin en çok üçte biri (3/1) Kosovalı Sırp topluluğu için ayrılmış olan yedek sandalyeye sahip Meclis milletvekilleri grubunu temsil edecek ve üyelerin en çok üçte birini (3/1) Kosova’da çoğunlukta olmayan diğer topluluklar için ayrılmış veya garanti edilmiş sandalyeye sahip Meclis milletvekilleri grubunu temsil edecektir.

3.7 Devamında sözü geçen yasaların kabul edilmesi, değiştirilmesi veya yürürlükten kaldırılması için çoğunluk topluluğundan katılan Meclis milletvekillerinin çoğunluğunun katılımı gerekli olacak, dolayısıyla Kosova’da çoğunlukta olmayan toplulukların temsilcileri için ayrılan veya garanti edilen sandalyelere sahip Meclis milletvekillerinin çoğunluğunun katılımı da gerekecektir. Söz konusu yasalar şunlardır:

a) Belediye sınırlarının değiştirilmesini, belediyelerin oluşmasını veya iptal edilmesini, belediye yetkilerinin uzantısını belirleyen ve belediyeler arası ile sınır ötesi ilişkilerinin boyutunu belirleyecek yasalar;

b) Anayasada yer alan hakların dışında, toplulukların ve onların üyelerinin haklarını uygulayan Yasalar;

c) Dillerin kullanımına ait Yasalar;

d) Yerel seçim Yasaları;

e) Kültür mirasın korunum Yasaları;

f) Dini özgürlük veya dini topluluklarla sözleşmeler Yasaları;

g) Eğitime ait Yasalar;

h) Sembollerin (toplulukların sembolleri dahil) kullanımına ve resmi bayramlara ait Yasalar.

3.8 Bu Ekin 3.7 maddesinin hükümleri hariç, XII Ek gereğince açıklanan bu Anlaşmadaki koşulları uygulamakla yükümlü yasaların tümü, birinci okunuş süresinde, Ek’te yer alan 3.7 maddesinin zorunluluklarına dahil edilmeyecek.

3.9 3.7 maddesinin gerektirdiği istemlere veya bu Anlaşmanın herhangi bir hükmü ile zıt olan önergelere tabi tutulan hiçbir yasa, referanduma sunulamıyacak.

3.10 Meclis, halka açık ve demokratik yöntemlere uyumlu saptanmış prensiplere dayanan çalışma yönetmeliğini (içtüzüğünü) hazırlayacaktır.

Madde 4 Kosova Başkanı

Kosova Başkanından söz edilince Anayasa, diğerleri arasında şu prensipleri öngörecektir:

4.1 Kosova Başkanı, halkın birliğini temsil edecektir.

4.2 Kosova Başkanı, bir veya fazla topluluğun yasal çıkarlarını zedeleyebilecek herhangi bir yasayı, yeniden görüşülmesi için Meclise geri çevirebilecektir.

Madde 5 Kosova Hükümeti

Kosova Hükümetinden söz edilince Anayasa, diğerleri arasında şu prensipleri içerecektir:

5.1 Bakanlardan en azından biri (1) Kosova Sırp topluluğu sıralarından ve bakanlardan biri (1) de Kosova’da çoğunluk olmayan diğer topluluk sıralarından olecektir, bakanlar sayısı on ikiden (12) fazla ise, üçüncü bir bakan da, Kosova’da azınlık topluluklarına mensup biri olacaktır.

5.2 En az iki bakan yardımcısı Kosova Sırpları sıralarından ve iki bakan yardımcısı diğer azınlık toplulukları sıralarından seçilmiş olacak; bakanlar sayısı on ikiden (12) daha fazla ise, üçüncü bir bakan yardımcısı Kosova Sırplarından olacak ve Kosova’da diğer azınlık topluluğunu temsil eden bir diğer üçüncü bakan yardımcısı olacaktır.

5.3 Kamu hizmetlerinin yapısı, Kosova halkının çeşitliliğini yansıtacak, bununla beraber bu Ek’in 2. maddesi gereğince, insan haklarına ait belgelerde de yer alan uluslararası uslüllerine uyumlu, cinsiyet eşitliği prensiplerine gereken saygınlığı gösteecektir. Kamu Hizmtlerini denetleyecek bağımsız denetim kurulu, kamu hizmetlerini düzenleyen yönetmelik ve prensiplere saygıyı güvence altına alacak ve aynıca Kosova vatandaşlarının çeşitliliğinin korunmasına katkı sunacaktır.

Madde 6 Anayasa Mahkemesi ve Hukuk Sistemi

Kosova Anayasa Mahkemesi konusunda Anayasa, diğerleri arasında şu prensipleri içerecektir:

6.1 Anayasa Mahkemesi, üstün ahlak sahibi ve ünlü hukukçular arasından seçilen dokuz yargıçtan oluşacaktır.

6.1.1 Yargıçların altısı (6) Meclisin önerisi üzere başkan tarafından atanacaktır. Bu Anayasanın yürürlüğe geçmesinden sonra ilk görev süresi için atanan altı yargıçtan ikisi (2), üç yıl süre içinde yeniden seçilme hakkı olmadan çalışacak, iki (2) yargıç, altı yıl süresi içinde yeniden seçilme olanağına olmadan çalışacak ve iki (2) yargıç dokuz yıllık dönem içerisinde yeniden seçilme olanağı olmadan çalışacaktır. Bundan sonra Anayasa Mahkemesi’ne atanan her yargıç, dokuz yıllık görev süresi içinde yeniden seçilme hakkına sahip olmadan dokuz yıllık görev süresi için atanacaktır. İlk dönem sonunda, üç veya altı yıllık görev süresi sona eren yargıçların yerine yeni adaylar atandıktan hemen sonra Kosova başkanı tarafından kura ile seçilecektir.

6.1.2 Altı yargıç görevlisinden dördü (4), Anayasa Mahkemesine herhangi bir kişinin yargıç olarak önerilmesi ile ilgili kararın geçerliliği için Meclisin üçte ikilik oy çoğunluğu gerekecektir: diğer iki görevliden söz edilince, Meclis milletvekillerinin oy çoğunluğu gerekecektir, aynıca Kosova’da azınlık olan toplulukların temsilcileri için ayrılan yada garanti edilen yedek sandalyelere sahip Meclis milletvekillerinin çoğunluğunun oybirliği gerekecektir.

6.1.3 Üç uluslararası yargıç, Uluslararası sivil temsilcisi ile danışarak Avrupa İnsan Hakları Mahkeme başkanı tarafından atanacaktır.

6.2 Meclisin on veya fazla sayıda milletvekili, diğerleri arasında, ister özeti ister de süreci açısından, Meclisin kabul ettiği her yasa veya kararı, Anayasa Mahkemesi önünde doğrulayabilecek veya çelişkili bulabilecek.

6.3 Belediyeler Anayasa Mahkemesi önünde, Hükümet tarafından önerilen, yetkilerini zeddelemiş veya gelirlerini azaltmış olan yasaların veya akitlerin geçerliliğine karşı çıkabilir.

Kosova’nın yargı sistemi konuusunda Anayasa,diğerleri arasında şu prensiplerin geçerliliğini sağlayacaktır:

6.4 Yargıç ve savcılar, sadece Kosova Yargı Konseyi’nin (KYK) önerisi üzere Kosova Başkanı tarafından atanabilir ve görevden alınabilirler. Boş kalan yargıç ve savcı işyerleri için aleni duyuru yayınlanmalı ve bu duyurular, Anlaşma Ek’inin 6.6. maddesi gereğince, yürürlükte olan yasa ve hükümleri ile uyumlu olarak, başarı prensibi üzere Kosova Yargı Konseyi’nin önerisi ile seçilecek kalifiyeli adaylara açık olacaktır.

6.5 Kosova Yargı Kurulu, görevini yerine getirirken yargı sisteminin kapsamlı, bağımsız, profesyonel ve tarafsızlığının sağlanması için tam anlamıyla bağımsız olacaktır. Dolayısıyla o, Kosova’da yaşayan hereksin katılımını sağlamak ve Kosova yargı sisteminin geniş kapsamlı olması ve Kosova’nın çok uluslu özelliğini tam anlamıyla yansıtması gerekir. Bu husus, daha ilerideki safhada, savcıları atama, onlara disiplin cezalarını belirleme ve görevlerindenden alma gibi durumlarda, sorumlu bir entitenin kurulamıyacağı anlamına gelmz. Kurulduğu takdirde bu entite, görevi itibariyle aynı özgürlüklere dahil edilecektir.

6.6 Yargıç ve savcıların işe alınması, atanması, eğitilmesi ve hakim ile savcıların transferi açısından Kosova kurumları, yargı ve savcılık hizmetleri, Kosova’nın çok uluslu bünyesini yansıtmalı ve bu Ek’in 2. maddesi gereğince insan haklarına ait belgelere göre cinsiyet eşitliği konusundaki uluslararası prensipleri ile öngörülen gerekli saygınlığa tabi tutulmalı, Kosova’daki tüm toplulukların adil katılımını garanti altına almalıdır.

6.7 Omdusman’ın mevcut yetkileri ve rolü olduğu gibi kalacaktır.

Madde 7 Merkez Seçim Komisyonu

7.1 Komisyon, Yüksek Mahkeme ve il mahkemelerin üyeleri sıralarından ve Kosova başkanı tarafından atanan Merkez Seçim Komisyonu’nun başkanı dahil olmak üzere, dokuz (9) üyeden oluşacak.

7.2 Komisyonun altı (6) üyesi, yedek sandalye paylaşımına katılma hakkına sahip olmayan Meclis’te temsil edilen altı en büyük parlamenter grubu tarafından atanacaktır. Mecliste temsil edilen grupların sayısı daha az olduğu takdirde, en büyük politik grubu veya grupları ek üyeleri atayabilecektir. Üyelerden birisi (1) Kosova Sırpları topluluğu için ayrılan ve garanti edilen sandalyelere sahip Meclis milletvekilleri, birisi (1) ise Kosova’da azınlıkta olan diğer topluluklar için ayrılan ve garanti edilen sandalyelere sahip Meclis milletvekilleri tarafından seçilir.

Madde 8 Ademi Merkeziyetçilik/ Yerel Özyönetim

Kosova’da yerel özyönetimden söz edilince Anayasa, diğerleri arasında şu prensipleri içerecektir:

8.1 Kosova, üstün yerel özyönetim öncelliklerine sahip ve tüm vatandaşların demokratik yaşama etkin katılımlarını körükleyen ve bunu sağlayan belediyelerden oluşacak.

8.2 Belediyelerin yetkileri ve sınırları yasaya göre belirlenecek.

8.3 Belediyeler belirlenen haklara göre, yerel gelir kaynaklarına sahip olabilecek ve merkez yönetimin belirli araçlarından yararlanabilecektir.

8.4 Belediyeler, kendi hakları ve daha geniş yetkiler çerçevesinde belediyelerarası ve sınırötesi işbirliğinde bulunma hakkına sahiptir.

Madde 9 İktisadi Hükümler

Anayasa, Kosova’nın ekonomi/mali sektöründen söz edilince, diğerleri arasında şu prensipleri içerecektir:

9.1 Kosova, hukuki ödenek aracı olarak tek para birimini kullanacaktır.

9.2 Kosova, bağımsız bir merkezi bankacılık idaresine sahip olacaktır.

9.3 Kosova, bağımsız piyasa düzenleme organını oluşturacaktır.

Madde 10 Anayasa Değişiklikleri

Anayasa değişikliklerinden söz edilince, diğerleri arasında şu prensipleri içerecektir:

10.1 Anayasa’da yapılan her değiştirge için Meclis milletvekillerinin üçte ikisinin izni gerekecektir, yanı sıra Kosova’da çoğunluğu oluşturmayan topluluklar için ayrılan veya garanti edilen sandalyelere sahip Meclis milletvekillerinin üçte ikisinin de oyları gerekecektir.

10.2 Anayasa’da yapılacak hiçbir değiştirge, bu Ek’in 2. maddesi gereğince saptanan hiçbir hak ve özgürlüğü kısıtlayamaz.

Madde 11 Geçici Hükümler

Anayasa, Kosova’daki bütün idari organlarının, bu Anlaşmanın hayata geçirilmesini denetlemekle yükümlü olan uluslararası yönetimin kararları ve akidlerini uygulamak ve bu Anlaşma itibariyle Kosova’nın bütün sorumluluklarına saygı gösterilmesini sağlamakla yükümlü olacaktır.

EK II

TOPLULUK VE MENSUPLARININ HAKLARI

Madde 1 Temel Hükümler

1.1 Kosova bölgesinde geleneksel olarak varlığını sürdüren aynı ulusal veya etnik, dil veya dini grubuna mensup vatandaşlar (topluluklar), bu Anlaşmanın I Eki 2. maddesi gereğince insan hakları ve temel özgürlük hakları dahil, bu Ek’te de belirtilen özel haklara da sahip olacaktır.

1.2 Anayasada belirtilen hakka uyumlu olarak, herhangibir topluluğun herhangibir üyesi kendisini, hangi topluluğa mensup olarak bilinmesini isterse o şekilde tanınacaktır ve bu hakkını özgürce kullanabilecek ve bu konuda kendisi karar verebilecektir. Aynıca bu seçimi nedeniyle veya bu seçimle ilgili haklarını kullanırken, hiçbir çeşit ayrımcılığa tabi tutulamıyacaktır.

1.3 Topluluk mensupları, kendi benliklerini özgürce belirtme, buna saygı gösterme (hizmet etmek) ve topluluklarının benliğini ve özelliklerini geliştirme hakkına sahiptir.

1.4 Söz konusu haklara sahip olan bu kişiler, Kosova yasalarına uyumlu olarak, kendilerine düşen görev ve sorumluluklarına da saygı göstermeli ve diğer kişilerin haklarını zeddelememelidir.

Madde 2 Kosova’nın Yükümlülükleri

2.1 Kosova, toplulukların ve onların mensuplarının, benliklerini koruma, savunma ve geliştirmek için uygun koşulları sağlayacaktır. Hükümet, mali yardım sunmakla beraber, toplulukların ve üyelerinin kültürel girişimini destekleyecektir.

2.2 Kosova toleranslık ve diyalog duygusunu teşvik etmeli ve topluluklar arası barışı desteklenecek, aynıca Avrupa Ulusal Azınlıkların Korunması Konseyi’nin Çerçeve Konvansiyonu ve Avrupa Yöresel ve Azınlık Dilleri Beyannamesinde yer alan standartlara saygı gösterecektir.

2.3 Kosova, mensup oldukları ulusal, etnik, kültür, dil veya dini benlikleri yüzünden tehdit veya ayrımcılık tavırlarına, düşmanlık veya şiddete maruz kalabilecek kişilerin korunması yönünde gerekli önlemleri alacaktır.

2.4 Kosova ekonomik, sosyal, politik ve kültür yaşamın her alanında topluluklara mensup kişileri arasındaki eşitliğin tam ve etkili bir şekilde geliştirilmesi için, duruma göre, gerekli ve uygun önlemleri saptayacak ve kabul edecektir.

2.5 Kosova, Kosova mirasının ayrılmaz parçası olan tüm toplulukların kültür ve dini mirasının korunmasını teşvik edecek. Kosova, topluluklar için kültürel ve dini önem taşıyan bina ve anıtların etkili bir şekilde korunmasını garanti altına almakla yükümlü olacaktır.

2.6 Kosova, topluluk üyelerinin haklarınını engellemek isteyen herkese karşı etkili önlemler alacaktır. Kosova, topluluklara mensup kişilerin kendi istemleri dışında asimilasyonunu (özümsenmesi) teşvik eden girişimlere yeltenen politika ve uygulamalardan uzak kalacak ve bu kişileri, bu tür asimilasyon (özümseme) amaçlı her eylemden koruma altına alacaktır.

2.7 Kosova metnin devamında da belirtilen şekilde, tüm topluluklar ve onların üyelerine, ayrımcılığa maruz kalmadan haklarını kullanma koşullarını sağlayacaktır.

Madde 3 Topluluklar ve Mensuplarının Hakları

3.1 Topluluk üyeleri, bireysel veya topluluk olarak şu haklara sahip olacaktır:

a) Kültür ve benliklerinin özelliklerini yani din, dil, gelenek be kültür varlıklarını dile getirmek, yaşatmak ve sürdürmek;

b) Kendi isteklerine bağlı olarak her düzeyde, Kosova’daki resmi dillerden birinde kamu öğretime dahil edilmek;

c) Yasa ile saptanan safhaya kadar kendi dillerinde okul öncesi, ilkokul ve ortaoku eğitimine dahil edilmek, bu amaçla kurulmuş olan paralel veya özel okulların oluşması için öngörülen eğitim safhası, genel eğitim kurumları tarafından öngörülenden daha düşük olarak belirlenecektir;

d) Yasa ve uluslararası standartlarla uyumlu olarak, kamu mali yardımını da öngören özel öğrenim ve eğitim kurumlarını oluşturabilecek ve yönetebilecektir;

e) İster hergünkü hayatta, ister de aleni olarak kendi dillerini ve yazılarını özgürce kullanabilecek;

f) Yasa ile uyumlu olarak, ahalinin gerekli yüzdeliğini oluşturan alanlarda, belediye idare yetkilileri veya merkez düzeyindeki yerel dairelerde kendi dillerini ve yazılarını kullanabilecek. Tercüman veya çevirmen masraflarını ise yetkili organlar karşılayacaktır.

g) Yasa ve uluslararası standartlarla uyumlu olarak kendi topluluklarının sembollerini kullanabilecek ve sergileyebilecektir.

h) Özel adlarını, özgün şekliyle ve kendi alfabeleri üzere kayıt ettirebilecek ve zoraki değiştirilmiş olduğu takdirde kendi alfabesini kullanabilecektir.

i) Yerel adları, cadde adları ve bulundukları ortam için çok etniteli ve çok dilli nitelikler açısından hassas olan ve çok etniteliğini simgeleyen diğer topografya işaretlerine sahip olacaktır.

j) Yasa ve uluslararası standartlar ile uyumlu olarak kamu medyalarına ve kendi dillerindeki programlara katılım ve temsilleri garanti edilecektir.

k) Yasaya ve uluslararası standartlara uyumlu olarak kendi medyalarını kurabilir ve kullanabilir, bundan başka kendi dilleri üzere bilgi sunabilir ve elektronik medyalar için yedekteki frekans sayısını kullanabilecektir;

l) Kosova’da engelsiz ilişkilerde bulunur ve yasa ile uluslararası standartlara uyumlu olarak ilk sırada, herhangibir ülkenin ortak etnik, dil, din veya ortak kültürel geleneğe mensup kişileriyle rahat temaslarda bulunacak ve sürdürebilecekler;

m) Yerel, yöresel ve uluslararası sivil-toplum örgütleri ile bulunduğu etkinliklerde engelsiz temas kurabilecek ve ayrımcılığa maruz kalmadan bu kuruluşlara katılabileceklerdir:

n) Kültürel, sanat, bilim ve öğretim derneklerini kurabilir ve kimliklerini belirtmek, sürdürmek ve geliştirmek için okul ve diğer dernekler kurabilecektir.

Madde 4 Topululuk ve Mensuplarının Toplumsal Yaşam

ve Karar Alma Etkinliklerine Katılımı

4.1 Topluluklar ve onların üyelerinin Mecliste kendi temsilcileri sayesiyle temsil edilecek. Anayasada özellikle vurgulandığına göre, I Ek’in 3.7 maddesi gereğince topluluklar için ayrılmış ve garanti edilmiş sandalyelere sahip olan Meclis milletvekillerin oyçoğunluğu sağlanmadan Yasalar kabul edilemiyecek.

4.2 Hükümetin oluşturulması ve yargıç ve savcıların atanması süreci, I ve IV Ekleri gerekçesiyle, toplulukların ve kendi mensuplarının katılımını sağlayan özel yöntemler saptanacak.

4.3 Kosova başkanının himayesi altında, toplulukları temsil eden Topluluklarla Danışma Kurulu oluşturulacaktır. Bu Topluluklarla Danışma Kurulunu, diğerleri arasında, topluluk kuruluşlarından temsilciler oluşturacaktır. Topluluklarla Danışma Kurulu’nun görev süresi, şu prensiplere dayanacaktır:

4.3.1 Topluluklar ve Kosova Hükümeti arasında sürekli düşünce değiş tokuşunu sağlayacak mekanizmalar oluşacak:

4.3.2 Hükümet tarafından topluluklara sunulacak yasama ve politik girişimleri hakkında erken safhada yorum getirecek, bu tür girişimler sayesiyle yasaları yorumlamak ve önerilerde bulunmak ve görüşlerinin, uygun projelere ve programlara dahil edilme fırsatının yaratacaktır;

4.3.3 Bu Anlaşma ila tasarlandığı gibi ve yasa ile uyumlu olarak tüm diğer sorumluluk ve işlevlerin sağlanması gerekecek.

4.4 Topluluklar ve onların mensupları, her düzeydeki kamu organları ve kamu şirketlerinde iş bulma konusunda adilce temsil edilme hakkına sahip olacak. Dolayısıyla özellikle, kamu idari kurumlarında uygulanan yetenek ve dürüstlük kurallarına saygının gösterilmesi gerekçesi dahil, belirli topluluğun yaşadığı belediyedeki polis hizmeti konusunda adilce temsil edilme hakkına sahip olacaktır.

4.5 Vatandaşların en azından yüzde onunu (%10) oluşturan azınlığın topluluk mensubu olan vatandaşların yaşadıkları belediyelerde, Belediye Meclisi Toplulukların Asbaşkanı görevine, bu toplulukların sıralarından bir başkan temsilci için ayrılacaktır. Asbaşkan görevi, Belediye Meclisi seçimlerinde, açık adaylar listesine göre en çok oy alan azınlık topluluğu sıraalarından seçilen adaya ayrılmış olacak. Belediyede Toplulukların Asbaşkanı, topluluklar arasındaki diyalogu teşvik edecek ve Belediye Meclisi oturumlarında ve çalışmaları süresinde çoğunlukta olmayan toplulukların kaygılarının ortaya atılacağı ve çıkarlarının korunacağı kilitsel bir resmi ortam şeklinde hizmet edecektir. Asbaşkan aynıca, Belediye Meclisinin sözleşme veya kararları sayesiyle, Anayasa ile garanti edilmiş haklarının çiğnenmesi durumlarında topluluklar ve onların mensuplarının şikâyetlerini görüşmek zorundadır ve bu görevle yükümlüdür. Asbaşkan, bu sözleşmeleri veya kararları yeniden ve yerinde görüşmesi amacıyla bu şikâyetleri Belediye Meclisine iade edecektir. Belediye Meclisi kendisinin kabul ettiği sözleşme ve kararları görüşmemeyi kararlaştırır veya asbaşkan tarafından, yeniden görüşülmesine rağmen, Anayasa ile garanti altına alınmış hakların yeniden zeddelendiği saptanırsa, bu durumda asbaşkan, bu şikâyetleri doğrudan Anayasa Mahkemesine sunabilecektir. Anayasa Mahkemesi ise bu hadisenin görüşülüp görüşülemeyeceğini kararlaştıracaktır.

EK III

ADEMİ MERKEZİYETÇİLİK

Kosova Sırplarının ve Kosova’da çoğunlukta olmayan diğer toplulukların ve onların üyelerinin yasal endişelerinin görüşülmesi, onların kamu hizmetlerine etkin katılımı körüklemek ve güvence altına almak, dolayısuıyla bütün Kosova’da kamu hizmetlerinin etkili ve etkin çalışmalarının sağlanması amacıyla, şu prensip ve hükümlerle uyumlu olması gereken bütün Kosova’da kamu hizmetlerinin kusursuz ve uygulanabilir olması için şu prensiplere saygı gösterecektir:

Madde 1 Temel Hükümler

1.1 Kosova’da özyönetim, Avrupa Yerel Özyönetim Beyannamesi ve özellikle dayanışma prensibine saygılı olmak.

1.2 Kosova’da yerel özyönetim, Kosova’daki çoğunlukta olmayan topluluklar ve mensupların gereksinmelerine özel önem vererek, uluslararası çapta kabul gören insan haklarına ait standartları korumak ve teşvik etmek.

1.3 Ademi merkeziyetçiliğin temel prensipleri, bu Anlaşmanın I Ekinin 8 maddesi gereğince Anayasaya dahil edilecektir.

Madde 2 Kosova Yerel Özyönetim Yasası

2.1 Kosova, bu Anlaşmanın yürürlüğe geçmesinden sonra 120 gün içerisinde, yerel özyönetime ait Yasayı kabul edecektir. Bu Ek ve XII Ek’te belirtildiğine göre söz konusu Yasa, belediyelere daha geniş yetkileri sağlayacak ve belediyedeki örgütlülüğü güçlendirecektir.

2.2 Kosova, bu Anlaşmanın yürürlüğe geçmesinden sonra 120 gün içerisinde belediye sınırlarına ait Yasayı kabul edecektir. Bu Ek ve XII Ek gereğince, söz konusu Yasa ile belediyelerin yeni sınırları belirlenecektir.

2.3 Kosova, bu Ek’te belirtilen prensiplerle uyumlu olarak, temel yasama belgesini kabul etmelidir, böylece bu yasamayla, özellikle yardımlaşma prensiplerine saygı göstererek, yetkileri dahilindeki kamu faaliyetlerin düzenlenmesi ve yönetilmesi açısından, bütün belediyeler konusunda adil davranmak ve asgari standartları garanti altına alması gerekecektir.

Madde 3 Belediyelerin Yetkileri

3.1 Kosova’daki belediyeler, sözü edilecek alanlarda geçerli yasalarla öngörülen standartlara saygı göstermekle birlikte, yerel çıkarı karşısında, belediyelerin tam ve yasal yetkilere sahip olacaktır (metnin devamında özyetki olarak kullanılacaktır):

a) Yerel ekonomik kalkınma;

b) Kentleşme ve köylerin kalkındırılması;

c) Toprağın kullanılması ve verimliliğinin artırılması;

d) İnşaat standartlarına göre inşaat kurallarının ve denetiminin uygulanması;

e) Yaşam çevresinin yerel korunumu;

f) Su tedariği, kanalizasyon atıklarının sızdırılması, kanalizasyonun temizlenmesi, atık suların yönlendirilmesi, yerel

yollar, şehir içi ulaşım ve yerel ısınma sistemleri dahil olmak üzere yerel ve belediye hizmetlerinin temin edilmesi ve bakımı;

g) Yerel sivil korunumu;

h) Öğretim kurumlarının kayıt edilmesi ve lisansların verilmesi, iş bulma, gelirlerin ödenmesi ve öğretim kadrosunun ve yöneticilerin eğitimi dahil olmak üzere resmi okul öncesi, ilkokul ve ortaokul öğretiminin sağlanması;

i) Birincil kamu sağlık bakımının sağlanması;

j) Ailevi hizmetler ve diğer hizmetler;

k) Kurumsal ikamet;

l) Kamu sağlık korunumu;

m) Eğlence, kültür ve rekreasyon etkinlikleri, beslenme, yerleşme, pazarlar, cadde satışları, yerel kamu ulaşımı ve taksi hizmetleri dahil olmak üzere yerel hizmetler ve tesislere lisansların verilmesi;

n) Yolların, caddelerin, sokakların ve diğer kamu yerlerinin adlandırılması;

o) Kamu parklarının ve alanlarının güvenliği ve bakımı;

p) Turizm;

q) Kültürel ve rekreasyon etkinlikler;

r) Yetkileri dışında bırakılmamış veya başka bir organa emanet edilmemiş her etkinlik.

Madde 4 Belediyelerin Genişletilmiş Özyetkileri

4.1 Kosova’daki bazı belirli belediyeler, şu genişletilmiş yetkilere sahip olacaktır:

4.1.1 Kuzey Mitroviça/Mitroviça, yüksek öğretim yetkisine sahip olacak, yanı sıra iş bulma, gelire dahil olmak, öğretim ile yönetim kadrosuna ship olmak ve eğitim kurumlarının kayıdı ve lisansa sahip olma hakkını kullanabilecektir.

4.1.2 Kuzey Mitroviça, Graçaniça, Ştırpçe belediyelerinede, sağlık kuruluşlarının kayıt edilmesi ve lisansın verilmesi, işe alınma, gelirlerin ödenmesi ve sağlık işçilerinin ve yöneticilerin eğitimi dahil ikincil sağlık korunumunun temin edilmesi yetkisine sahip olacaktır;

4.1.3 Sırp topluluğunun çoğunlukta olduğu tüm belediyeler, şu yetkilere sahip olacaktır:

a) Bu Anlaşma’nın V Ekinin hükümleri gereğince, belediye kapsamında olan Sırp ve diğerlerinin dini ve kültürel mirasının korunması ve tanıtımı, yerel dini topluluklarına desteğin sunulması ve kültür etkinlikleri konusunda sorumlu olacaktır;

b) Bu VIII Eki 2.6 maddesi gereğince polis istasyonu şefinin seçilmesi ve görevinden alınması konusunda daha geniş haklara sahip olacaktır.

4.2 Bu genişletilmiş özyetkilerden söz edildiği zaman Kosova, kamu hizmetlerine eşit katılım; kamu hizmetlerinin sağlanılması konusunda minimal nitelik ve nicelik standartlarının sağlanması; kadroların esas kalifiye sahibi olması ve eğitim tesislerinin elverişli olması; öğretim kurumlarına lisansların verilmesi konusundaki genel prensipler ve kamu hizmetlerini sunan kurumlara yetkinin verilmesini sağlayacak çerçeve yasalarını getirecektir.

4.3 Genişletilmiş özyetkilerini gerçekleştiren belediyeler, bu tür hizmetlerin yerine getirilmesi konusunda herhangi bir diğer belediyelerle de işbirliği kurabilecektir.

Madde 5 Aktarılmış Belediye Yetkileri

5.1 Kosova merkezi kurumları, yasa ile uyumlu olarak, şu yetkiler konusunda belediyelere sorumluluğu aktaracak:

a) Kadastro defterleri;

b) Nüfus kaydı;

c)Seçmenlerin kaydı;

d) Firmaların kaydı ve lisansların verilmesi;

e) Sosyal yardım tazminatlarının bölüşülmesi (emeklilik maaşı dışında); ve

f) Ormanların korunumu.

5.2 Merkezi kurumlar, gereksinmeye göre ve yasa ile uyumlu olarak belediyelere ek yetkileri aktaracaktır.

Madde 6 Belediye İdari Faaliyetlerinin Görüşülmesi

6.1 Özyetkileri alanında merkezi yönetimi tarafından, belediye faaliyetlerinin gözden geçirilmesi, Kosova Anayasası ve geçerli yasalara saygının gösterilmesi kapsamında olacaktır.

6.1.1 İdari denetim organı belediyeden, bu Anlaşma ile uyumlu olarak kabul edilen Anayasa veya yasalarla tutarsız gördüğü kararların veya akidlerin yeniden görüşülmesini isteyebilecek. Bu istem, olası Anayasa veya yasaların zeddelendiğini doğrulamak zorundadır. İstem (başvuru), belediye kararının veya diğer akidin uygulanmasını erteleyemez.

6.1.2 Belediye, bu Ek’in 6.1.1 maddesi gereğince sunulan istemi (başvuruyu) kabul ettiği takdirde, istemi görüşünceye kadar belediye organları, istem veya herhangi bir yasal akidin uygulanmasını engelleyebilir.

6.1.3 Eğer belediye bu istemi reddederse veya görüşülmesi gereken kararı veya akidi doğrularsa, idari denetim organı, belirli belediye yöresi için yetkili olan İl Mahkemesi önünde bu kararı veya akidi geçersiz sayabilecektir.

6.1.4 6.2 Belediyenin aktarılmış yetkilerinden söz edilince merkez idare organları, Kosova Anayasası ve bu Anlaşma gereğince, kabul edilen yasalara saygınlık açısından belirli belediye kararının veya herhangi bir akidin geçerliliğini yeniden gözden geçirebilecek. Bundan sonra gereksinmeye göre, belediye kararının veya herhangi bir akidinin uygulanmasını iptal edebilir, değiştirebilir veya yerine başka karar alabilir.

Madde 7 Eğitim

7.1 Derslerin Sırp dilinde yapıldığı Kosova okullarındaki öğretim planları alanında öngörülen prensipler şunlardır:

7.1.1 Sırp dilinde öğretimin yapıldığı okullarda, Kosova Öğretim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığının izni ile Sırbistan Cumhuriyeti Öğretim Bakanlığı tarafınca hazırlanan ders planlarını uygulayabilecek ve ders kitaplarını kullanabilecektir.

7.1.2 Kosova Öğretim, Bilim ev Teknoloji Bakanlığı, özel öğretim planı ve ders kitaplarının kullanılmasına karşı gelmesi durumlarında bu konu, söz konusu plan-programların veya ders kitaplarının Kosova Anayasası ve bu Anlaşma gereğince kabul edilen yasamaya uygunluğunu tespit edecek ve bağımsız bir komisyonuna görüşülmesi amacıyla iade edecektir.

7.1.3 Bağımsız komisyon, Kosova Meclis milletvekillerinin seçmiş olduğu Kosovalı Sırp toplumuna ayrılmış veya garanti altına alınmış sandalyeye sahip üç (3) temsilciden, Kosova Öğretim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığınca seçilen üç (3) temsilciden ve bir (1) uluslararası sivil temsilcisinden oluşacaktır.

7.1.4 Komisyon, bütün kararları oy çoğunluğu esasınca alacak ve Kosova Sırp topluluğu için ayrılmış veya garanti edilmiş sandalye sayısına sahip olan Kosova Meclisi milletvekilleri tarafından seçilen temsilciler ile Kosova Öğretim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı arasında, her yıl dönüşlü olarak başkanı seçecektir.

7.2 Sırp dilinde kamu üniversitesi söz konusu olunca:

7.2.1 Kuzey Mitroviça üniversitesi, yüksek öğretimin uygulanacağı özerk bir kurum olacaktır. Üniversite, iç örgütlemeyi belirleyecek bir tüzük kabul edecektir. Tüzükle, yönetim organının seçim faaliyeti ve kamu organlarla karşılıklı ilişkileri belirleyecek işlemde dahil edilecektir. Bu tüzük, genel çerçeve yasasıyla da uyum içinde olacak ve Ek’in 7.2.2 maddesi gereğince bağımsız bir komisyon tarafından görüşülecektir.

7.2.2 Tüzüğün, genel yasa çerçevesi, Avrupa standardları ve en adil uygulamalardan başka, Kosova Üniversite sistemi çerçevesinde Sırp üniversitenin yetki kazanması konusunun uyumluluğu ile ilgili kararlar, bağımsız komisyon tarafından alınacaktır. Bağımsız komisyon, üniversite tarafından seçilecek üç (3) temsilci, Kosova Öğretim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığınca seçilecek üç (3) temsilci ve Uluslararası Sivil temsilcisini temsil eden uluslararası bir (1) yetkiliden oluşacaktır. Komisyon bütün kararlarını, oyçoğunlu ile alacak ve her yıl, üniversitenin şeçmiş olduğu temsilciler ile Kosova Öğretim, Bilim ve Teknoloji Bakanlığı tarafından seçilen temsilciler arasında dönüşümlü olarak başkanını seçecektir.

7.2.3 Kuzey Mitroviça belediyesi bu Ekin 4.1.1 maddesi gereçince, Sırp dilinde öğretimin yapıldığı bu kamu üniversitesinin sorumlusu olmakla yükümlüdür. Belediye, 9 üyeden oluşan Üniversite Yönetim Kuruluna iki üye atanabilecek. Belediye aynı zamanda üniversite binasını ve maddi desteğini de temin edecektir.

7.2.4 Kuzey Mitroviça belediyesi, Üniversitenin faaliyetleri konusunda, diğer beledilerle işbirliğinde bulunabilecektir.

Madde 8 Yerel Maliye

8.1 Belediyeler, yetkileri çerçevesindeki faaliyetlerin masraflarını karşılayabilecek kendi bütçelerini oluşturacaktır. Merkezi yasama, uluslararası standartlar çerçevesinde, tüm belediyeler için geçerli olacak kamu mali idaresi ve sorumluluk konusundaki kamu gereksinmeleri saptayacaktır.

8.2 Belediyeler, özel finansi kaynaklarına sahip olabilecektir. Dolayısıyla buna, yerel vergi, tarife ve ödenekleri saptamak ve birilemek yetkisi de dahildir. Belediyeler gümrük, özel ve tüzel kişilerden vergi, KDV ve Özel Tüketim Vergileri (Aksiza), belediyeler içinde bulunan taşınılmaz mallara vergi, yükümlülük ve vergiler anlamında olan vergiler hariç, sermaye vergilerini saptayamaz ve tasarruf edemez.

8.3 Genelde merkezden kısıtlanan bağışlar sistemi, merkez fonlarının paylaşımı ve masraflarının bölüşümü alanında adil sistemi ve bilgilenditme konusunda belediyelere üst düzey özerkliği sağlayarak değişip düzeltilebilecekri. Blok bağışların paylaşım formülü, belli belediyelerde çoğunluğu oluşturmayan toplulukların kaynaklarının uygun şekilde bölüşülmesi, adaletli bir şekilde paylaşımı ve gelecekte belediyelerin istikrarlığını sağlayacak hakeşitli seviyeyi sağlayacak uluslararası standardlarla uyumlu yasalarla saptanacaktır.

8.4 Bu Ek’in 8.3 maddesi hükümlerine bakmaksızın, bu Ek’in 4. maddesi ile ögörülen geniş özyertkiye sahip belediyeler, Merkez Yasa Çerçevesi ile uyumlu olarak, söz konusu sorumluluğun yerine getirilmesi için azgari nitelik ve nicelik standardalarıyla saptanmış sınırlandırmalar dahilinde merkezi fonları kullanma hakkına sahip olacaktır.

8.5 Belediyeler, en azından yılda bir defa bağımsız ve tarafsız iç denetimi uygulayacak özerk bir otorite tarafından gerçekleşecek dıştan bağımsız denetlemelere tabi tutulacaktır. Bu denetim sonuçları kamuoynu bilgilendirmek amacıyla yayınlanacaktır.

Madde 9 Belediyelerarası İşbirliği

9.1 Avrupa Yerel Özyönetim Beyannamesi ilkeleri esasınca belediyeler, yasa prensipleri gerekçesiyle, ortak çıkarlı faaliyetlerin uygulanması amacıyla, Kosova'nın diğer belediyeleriyle işbirliği ve ortaklık kurmak hakkına sahip olacaktır.

9.1.1 Belediye organlarının ve belediye resmi kişilerin seçilmesi, belediye bütçesinin saptanması ve genel olarak vatadaşlar için uygulanan düzenleyici akidlerin kabul edilmesi gibi belediyelerin temel yetkileri dışında, özyetki alanındaki sorumlulukları ve genişletilmiş özyetki alanındaki yetkilerini ortaklık sayesiyle uygulanabilecektir.

9.1.2 Belediye ortakları, diğerleri arasında ortaklığa katılan belediye meclisşleri tarafından atanan temsilcilerden oluşan karar Ortaklık kararları ve bu yöndeki etkinlikleri, yetkili merkezi idari organlarını bilgilendirme istemlerine ve bu Ek’in 6.1 maddesinin hükümleri ile uyumlu olarak, yasayla uygunluğunun idari organlarınca görüşülmesine tabi tutulacaktır.

9.1.3 Avrupa Yerel Özyönetim Beyannamesi prensipleri esasınca belediyeler, yasa gereğince ortak çıkarların tanıtımı ve korunması için Kosova belediye kuruluşları kurmak ve katılmak hakkına sahip olacak.

9.2.1 Bu ortaklıklar projesine, sadece Kosova belediyeleri katılabilecetir. Bu tür kuruluşlar, onların uluslararası benzer kuruluşlarla da işbirliğinde bulunabilecek.

9.2.2 Bu tür kuruluşlar, üyelerine belirli hizmetler sunabilecek. Bu hizmetler arasında eğitim, kapasitelerin genişletilmesi, teknik yardım, belediyelerin yetkileriyle ilgili araştırmalar ve politik tavsiyeler de yer alacaktır.

9.3 Bu Ek’in 9.1 ve 9.2 maddelerinin hükümleriyle uyumlu olarak, kuruluşlara katılan belediyeler, yasa gereğince, kuruluşların bütçesi ve etkinlikleriyle ilgili tüm enformasyonları kamuoyuna sunacaktır.

Madde 10 Sırbistan Cumhuriyeti Kurumları ile İşbirliği

10.1 Belediyelerin yetkileri çerçevesinde, Sırbistan Cumhuriyeti hükümet daireleri dahil olmak üzere, Sırbistan belediye ve kurumları ile işbirliğinde bulunacaktır. Bu işbirliği, Belediye yetkilerinin uygulanması üzere, Sırbistan kurumları tarafından mali ve teknik yardım şekline dönüşecektir.

10.2 Belediyeler, bu tür işbirliği konusunda, Kosova Yerel Yönetim Bakanlığını önceden haberdar edecektir. Bildirge ile birlikte, belediye ve Sırbistan’ın ortaklık gösterdiği kuruluş arasında yapılan anlaşma tasarısı da sunulacaktır.

10.3 İşbirliği anlaşma tasarısı, kadro ve gereçlerle tedarik, finansman maliyetini, sürece dahil mekanizmaları ve bütün belediyeler için geçerli olan kamu maliye idaresinin gerekçeleri ile uyumlu olarak, konuyla ilgili gerekli olan diğer önkoşullarını öngören işbirliği alanlarını belirleyecektir.

10.4 Bu çeşit işbirliği girişiminin amacı ve bunun eklentisi olan anlaşma tasarısı, merkezi yasa çerçevesi ile uygunluğu açısından, Kosova’nın Yerel Yönetim Bakanlığı tarafından gözden geçirilebilir. Bu Ek’in 6.1 maddesi hükümleri dışında, gözlemlemeye uygun bir şekilde Bakanlık, işbirliği anlaşma tasarısı üstüne değişmeler yapabilir veya yasanın ciddi zeddelenmeleri durumunda, onlar kaldırılamadıkça Bakanlık, planlaştırılan işbirliğini iptal edebilir. Belediye, yetkili İl Mahkemesi’nde, Bakanlığının bu davranışını.

10.5 Kosova belediyeleri arasındaki ortaklıklar, sadece pratik ortaklık etkinliklerinin gerektirdiği ölçüde, Sırbistan Cumhuriyeti kurumları ile dolaysız münasebet hakkına sahiptir.

10.6 Sırbistan Cumhuriyeti kurumları ile bu tür işbirliğin devam etmesi ve Priştine ve Belgrat arasında bu tür işbirliği konusunda hassas konuların çözüme bağlanması amacıyla, Sırbistan Cumhuriyeti/Kosova arasında ortak bir komisyonun kurulması gerekir.

Madde 11 Belediye Etkinliklerinin Sırbistan Cumhuriyeti Tarafından Finanse Edilmesi

11.1 Belediyeler, şu hükümler esasınca Sırbistan Cumhuriyeti tarafından mali bağışları kabul etme hakkına sahiptir:

11.1.1 Sırbistan Cumhuriyeti tarafından Kosova belediyelerine yapılacak tüm bağışlar, belediyelerin özyetkileri çerçevesinde yapılmalı, halka açık olmalı ve kamuoyu bilgilendirimelidir.

11.1.2 Belediyeler, Sırbistan Cumhuriyeti’nden mali bağışları, Kosova Merkez Bankacılık İdaresi tarafından onaylanmalı ve gereken iş bankalarındaki cari hesapları sayesiyle kabul edilmelidir. Tüm bu bağışlar, Merkez hazinesine bildirilmelidir.

11.1.3 Sırbistan Cumhuriyeti tarafından bağış alacak olan belediyeler, alacakları bağışlarla birlikte, kendi belediye bütçelerindeki harcamaları hakkında bilgi vermelidir.

11.1.4 Sırbistan Cumhuriyetinden Kosova belediyelerine yapılan bağışlar, bu Anlaşmanın 8.3 ve 8.4 maddelerine uyumlu olarak belediyelere sunulan diğer büyük bağışların ve diğer kaynakların paylaşımına etki etmemeli ve hiçbir çeşit vergi, kazanç veya herhangi bir merkez idarenin olası dayatması sonucu herhangi bir mülk vergisine tabi tutulmamalıdır.

11.2 Kosova’nın bazı vatandaşlarına emeklilik maaşları dahil, bireysel para aktarımı Sırbistan Cumhuriyeti cari hesabı sayesiyle yapılabilecektir.

Madde 12 Yeni Belediyelerin Kurulması

12.1 Bu Ek ilavesi gereğince, yeni belediyelerin oluşturulması gerekir ve belediye sınırları ile ilgili Yeni Belediye Sınırları Yasası ile açıklanmalıdır.

12.2 Belediye Sınırları Yasanın yürürlüğe geçmesinden sonra, Kosova idare organları ve Uluslararası Sivil Temsilci (UST) yapılacak yerel seçimlere kadar, söz konusu yeni belediyelerin saptanması ve işlevselliği (fonksiyonu) için gerekli kaynakların, mülkün ve idari strüktürlerin bölüşülmesi ve belirlenmesinin güvence altına alınması üzere, tüm gerekli hazırlıkların başlatılması ile ilgili bütün önlemleri almalıdır. Yapılacak hazırlıklar şunlardır:

12.2.1 UST, Yeni belediyelerin oluşturulması ile ilgili hazırlıkların yapılması veya UST tarafından saptanan ilgili ödevlerin belirlenmesi amacıyla, yeni belediyelerde yaşayan yerel topluluklarla danıştıktan sonra veya Nobırda örneğindeki gibi, yeni kadastro bölgelerinin Yerel Yönetim Bakanlığı ve Belediyelerin Hazırlık Ekipleri (BHE) eşliğinde anlaşma sağlayacaktır.

12.2.2 Bu hazırlıklar süresinde, yeni belediyeler oluşurken ve onlara kamu hizmetlerin sağlanılması konusunda bu belediyelerde idari yetkiler, BHE ile danışılarak, eski belediyelerin yetkisi altında kalacaktır.

12.2.3 Şimdiki Mitroviça’dan söz edilince, Kuzey Mitroviça'nın oluşum planları, bu Ekin 13. maddesine göre yapılacaktır.

12.2.4 Eski belediyeler ve şimdiki belediyeler arasında bu ve diğer geçici mekanizmalar, Belediye Sınırları Yasası ile düzenlenmelidir.

12.3 Yerel seçimlerden hemen sonra, bütün idari görevler ve yetkiler, bu Anlaşma gereğince, eski belediyelerden yeni belediyelerin yönetim organlarına aktarılacaktır. Kosova merkez kurumları, bütün mali araçlarının bölüşülmesini ve yeni belediyelere aktarılmasını, yeni belediyelerin, etkili yerel özyönetim bölgesel birimi olarak, çalışmaya başlamasını sağlamak için gereken önlemleri alacaktır.

12.4 Bu Ekin 12.1 maddesi hükümleri dışında Kosova, yeni belediyelerin oluşturulması amacıyla en az 5000 kişilik nüfuslu yerleşim bölgesindeki ahalinin en az yüzde 75’ni oluşturan ve çoğunlukta olmayan toplulukla danışmalıdır.

Madde 13 Mitroviça

13.1 Şimdiki Mitroviça belediyesi kapsamında iki yeni belediye daha oluşturulacaktır, bu Ek’in III ilavesi gereği sınırları belirlenmiş olan Kuzey Mitroviça ve Güney Mitroviça.

13.2 Kuzey Mitroviça ve Güney Mitroviça belediyeleri arasında bir ortak yönetim kurulu oluşturulacaktır. Bu belediyeler arasındaki anlaşma çerçevesinde, yetkileri alanında fonksiyonel işbirliği de gerçekleşmiş olacaktır.

13.3 Ortak Yönetim Kurulu on bir (11) üyeden oluşcaktır. Daha doğrusu bu Yönetim Kurulu, her iki belediye tarafından seçilen beşer (5) temsilci ve UST tarafından seçilecek Uluslararası yetkililer arasından bir (1) temsilciden ibaret olacak. Ortak Yönetim Kurulu başkanı görevini, uluslararası temsilcisi yapacaktır.

13.4 Bu Anlaşmanın IX Eki gereğince, UST Mitroviça’da mobil bir daire açacak ve bu daire aslında özellikle güvenlik, hukukun üstün gelmesi, özgür devinim, geri dönüş, konut-mülk hakları ve ekonomik kalkınma konularının gözlemini yapacaktır.

13.5 120 günlük geçiş dönemi içerisinde, bu Eki ilavesi gereğince saptanmış sınırlar itibariyle, Kuzey Mitroviça’nın yeni belediyesi için UST ile kordinasyonda bulunan GSÖT geçici belediye strüktürlerini oluşturacaktır. Geçici dönem tamamlandıktan sonra, bu belediyede yapılacak ilk yerel seçimlerine kadar, söz konusu geçici belediye strüktürleri UST tarafından denetlenecektir.

Madde 14 Nüfus Sayımı ve Ademi Merkeziyetçilik Hükümlerinin Görüşülmesi

14.1 Bu Anlaşma’nın yürürlüğe girmesinden bir yıl sonra Kosova, UST ile danışarak, nüfus sayımını örgütleyacek ve bu sayımlar, uluslararası standartlarla uyumlu olarak, uluslararası gözlemciler tarafından denetlenecektir. Bu kapsamda, Sırbistan Cumhuriyeti ve diğer komşu ülkeler, Kosova’ya geri dönmek isteyen mülteciler ve iç göçete olan kişilere adanan uluslararası bir acente sayesiyle nüfus sayımının uygulama yetkisini verecektir.

14.2 Yeni belediyelerin oluşturulmasını öngören bu Ekteki hükümler gereğince, bu belediyelerin idari sınırlarını kapsayarak, belediyelerde demokratik nüfus kayıtlarının nihai sonuçlarının temin edilmesinden sonra altı ay içerisinde, Kosova Hükümeti ve Topluluklarla Danışma Kurulu ile sıkı bir işbirliğinde bulunacak , UST, durumu yeniden gözden geçirip, gerektiği takdirde sınırların kapsamını değiştirebilecektir. Denetimme süresinde, belediyelerdeki demografik gelişmeleri ve özellikle mülteciler ve her belediyedeki iç göçte olan kişilerin, kendi belediyesine geri dönmesi, belediye yetkililerinin işlerliliği ve sorumluluğu, onların etkinlikleri de göz önünde bulundurulup değerlendirilecektir.

EK III İLAVESİ

YENİ BELEDİYELERİN SINIRLARININ BELİRLENMESİ

Her belediyeyi oluşturacak Kadastro Bölgeleri (KB) aşağıda verilmiştir:

Graçaniça (16)

KB Badovça

KB Batuşa

KB Çagllaviça (III A haritasındaki tanımlamaya göre)

KB Dobratin

KB Graçaniça

KB Aşağı Guşteriça

KB Yukarı Guşteriça

KB Llapleselo

KB Lep

KB Livage

KB Preofçe

KB Skulan

KB Suşiça

KB Suhadol

KB Radeva

KB Uglar

Novobırda (24)

KB Bostan

KB Bolefçe

KB Buşinçe

KB Çarefçe

KB Dragançe

KB İzvor

KB Yasenovik

KB Klobukar

KB Koretişte

KB Yukarı Kufçe

KB Labyan

KB Aşağı Makreş

KB Yukarı Makreş

KB Manişinçe

KB Miganofçe

KB Mozgova

KB Novobırda

KB Paralova

KB Prekofçe

KB Stanişor

KB Straje

KB Terniçefçe

KB Tirinçe

KB Zebinçe

Ranilug (13)

KB Bojefçe

KB Domorofçe

KB Drenofçe

KB Glogofçe

KB Hodefçe

KB Yukarı Kormyan

KB Aşağı Kormyan

KB Pançel

KB Rayanofçe

KB Ranilug

KB Büyük Ropotova

KB Küçük Ropotova

KB Tomançe

Parteş (3)

KB Aşağı Budrig

KB Pasyan

KB Parteş

Klokot / Vırbofçe (8)

KB Gırnçar

KB Klokot

KB Letniça

KB Mogila

KB Şaşar

KB Vırbovçe

KB Vırnakola

KB Vırnez

Kuzey Mitroviça

KB Mitroviça (III B, C Eklerindeki harita tanımlamasına göre)

KB Yukarı Suhadol (III B, C Eklerindeki harita tanımlamasına göre)

KB Aşağı Suhadol (III B, C Eklerindeki harita tanımlamasına göre)

EK IV

YARGI SİSTEMİ

Madde 1 Mahkeme Yapısı

1.1 Üst Mahkeme, hukuka uygun şekilde sunulan itirazlar üzerine kararlar alıp, hukukun eşit uygulanmasını temin eder. Üst Mahkeme yargıçlarının, üç (3) yargıçtan az olmamak üzere, en az yüzde on beşi (% 15’) Kosova’da çoğunluk olmayan topluluklardan olmalıdır.

1.2 İl Mahkeme yargıçlarının, iki (2) yargıçtan az olmamak üzere, en az yüzde on beşi (% 15) Kosova’da çoğunluk olmayan topluluklardan olmalıdır.

1.3 Yeni kurulan ve II. İlaveye göre kurulacak olan belediyelerde Birinci Derce Mahkemesi yoksa belediyeler, Belediye Meclisi kararıyla Kosova Yargı Kurluna (KYK) kendi bölgelerinde Birinci Derce Mahkemesini kurma veya başka bir belediyedeki mevcut bir mahkemenin yargı çevresinin yeni belediye üzerine genişletilmesini talep edebilir. Belediye nüfus çoğunluğu Kosova’da çoğunluk olmayan topluluğa mensup olup, Birinci Derce Mahkemenin bulunmadığı belediyeler de aynı hakka sahiptir.

1.3.1 KYK, böyle bir mahkemenin kurulması için yargı çevresi dava yükünün yetersiz olduğu kanaati dışındaki durumlarda, ilgili talepleri onaylayacaktır.

1.3.2 KYK’nin böyle bir kararı onaylaması durumunda, ilgili yetkili merciler onay tarihinden altı ay içerisinde, böyle mahkemelerin kurulması ve işleyişi için gerekli tüm önlemleri almalıdırlar.

1.3.3 KYK’nin yeni mahkemenin kurulması veya belediyelerin kendi sahası üzerinde yargı çevresine sahip olması için kararın onaylamaması durumunda, coğrafi izolasyon, güvenlik eksikliği veya diğer geçerli etkenlerden dolayı hukuk mercilerine erişimin zorlaştığı zaman, yerel topluluğun hukuk kurumlarına erişim koşullarının iyileştirilmesi için ilgili yetkili merciler gerekli önlemleri almalıdırlar. Bu önlemler, yeni kurulan belediye sınırları içerisinde mevcut temel mahkeme şubesinin kurulması veya yeni kurulan belediye sınırları içerisinde davaların görüşülmesini sağlamayı kapsar.

Madde 2 Yargıç ve Savcılar

2.1 Mahkeme ve savcılığın yapısı Kosova’nın etnik çeşitliliğini ve bu sözleşmenin I. İlavesi 2. maddesinde öngörülen insan hakları kararlarında gösterildiği şekilde, cinsiyet eşitliği ile ilgili bilinen uluslararası ilkeleri önemseyerek tüm toplulukların eşit oranlarda temsil edilme gereğini yansıtacaktır.

2.2 Kosova yasama kurumları, özellikle kendi yargı çevrelerindeki etnik yapıyı yansıtacaklardır. Kosova Yargı Kurulu, Kosova’nın her yerinde şu anda görev yapmakta olan yargıç ve savcıların ilgili topluluklardan temsilcilerin eksik olup, bu topluluklardan savcı ve yargıç sayısının arttırılması için gerekli önlemleri alacaktır.

2.2.1 Bu yöndeki sorumluluklarını yerine getirmek üzere KYK, aynı eğitim seviyelerine sahip yargıç ve savcı adayları seçiminde, temsil sınırı altında kalmış olan topluluk üyelerine öncülük verecektir.

2.2.2 Temsil sınırı altında kalmış olan topluluk adaylarına öncülüğün verilmesi, Kosova’daki topluluklardan yargıç ve savcıların toplam sayının % 15’in altında ve/veya Kosova’daki Sırp topluluğundan toplam yargıç ve savcı sayısının % 8’in altında olduğu sürece uygulanır.

Madde 3 Yargıç ve Savcıların Atama Süreci

3.1 Tüm Kosova’yı kapsayacak süreklilik arz eden ve yasa ile belirlenen emeklilik yaşına kadar (“atama süreci”) Kosova’da daimi yargıç ve savcılığa bir defada atanacak tüm adayların uygunluğu, 2006 / 18 sayılı UNMIK genelgesine göre gözden geçirilip, bu ekin öngördüğü ölçüler dışındaki durumlarda söz konusu gözden geçirme, bu anlaşmanın 14. maddesinde öngörüldüğü üzere UNMIK yönetimi sonuçlandırılıp yeni Anayasanın yürürlüğe girmesiyle etkilenmeyecektir.

3.1.1 GSÖT Genel Sekreter Özel Temsilcisi) tarafından yargıç ve savcılığa atanan veya yeniden atanan tüm adaylar, atama sürecinin bir parçası olarak görevlendirildikleri makamlarda, normal görev süresinin sonuna kadar veya yasaya uygun şekilde görevlerinden alındıkları ana kadar, görev yapmaya devam edeceklerdir.

3.1.2 Bu anlaşmanın 14. maddesinde öngörüldüğü üzere UNMIK görevinin sona ermesinden sonra, Bağımsız Yargı ve Savcılık Komisyonu (BYSK) atanacak ve yeniden atanacak yargıç ve savcı adayları hakkında yazılı önerilerini, atamaları Kosova Başkanının onayına sunacak olan nihai merci olan Kosova Yargı Kuruluna (KYK) sunar.

3.1.3 Atama sürecinin bir kademesi olarak KYK’nin önerilerine göre Kovsa Başkanı tarafından atanan veya yeniden atanan yargıç ve savcı adayları atandıkları makamlarda normal görev süresinin sonuna kadar veya yasaya uygun şekilde görevlerinden alındıkları ana kadar, görev yapmaya devam edeceklerdir.

3.2 Bu anlaşmanın 14. maddesinde öngörüldüğü şekilde geçiş döneminin bitmesinden sonra KYK’nin yapısı ve Kosova’da çoğunluk olmayan topluluklara ayrılmış olan yargıç ve savcı makamlarına atama süreci işlemleri, bu ekin 4. maddesi hükümlerine göre yapılandırılacak ve yapılacaktır.

Madde 4 Kosova Yargı Kurulu

4.1 Diğer görevleri dışında yargıç adaylarının önerilmesi, yargıçların terfi ve tayinlerini yapması ve yargıçlara karşı yürütülecek disiplin işlemlerini başlatması için sorumlu olacak bir Kosova Yargı Kurulu olacaktır. Kendi üyeleri ile ilgili disiplin ve görevden alma işlemleri dahil, KYK’nin yetki ve sorumlulukları yasa ile belirlenecektir. Kendi görevlerini yerine getirmede KYK, bağımsız olacaktır.

4.2 KYK on üç (13) üyeden oluşacaktır.

4.2.1 On üç üyeden beşi (5), atama sürecinin 1 ve 2. kademesi olan 2006/18 sayılı Genelgeye göre denetlenmiş olup BYSK üyelerinden seçilecektir. Bu beş üyeden kurayla seçilen bir yargıç ve bir savcı, normal görev sürelerinin sonuna kadar KYK’de görev yapmaya devam edip, yargı ve savcılık hizmetlerinin mümkün olduğunca geniş kapsamda temsilini sağlamak amacıyla BYSK tarafından denetlenmiş bir (1) yargıç ve bir (1) savcı, görevi bitmiş üyelerin yerine atanırlar. BYSK üyelerinden geri kalan iki (2) yargıç ve bir (1) savcının normal görev sürelerinin bitmesinden sonra KYK’deki görevleri bir yıl ek süre ile uzatılacak ve bu süreden sonra onların yerine BYSK’den olan diğer mevkidaşların yerine seçildiği gibi diğer üyeler atanır. Savcıları atama, disiplin ve görevden almadan yetkili bir makamın kurulması halinde KYK üyelerinin tamamı yargıçlardan seçilecektir.

4.2.2 Geri kalan sekiz üye görevine, Kosova Meclisinde Sırp vekillere ayrılmış sandalyelere sahip olan milletvekillerinden iki (2), Mecliste diğer azınlıklara diğer topluluklara ayrılmış sandalyelere sahip olan milletvekillerinden iki (2) ve Mecliste seçimle kazanılan sandalyelere sahip olan milletvekillerinden iki (2) üye seçilecektir. Seçilen her iki üyeden en az birinin BYSK tarafından denetlenmiş yargıç olmalıdır. Uluslararası iki (2) üye AGSPM’nin önerisi doğrultusunda UST tarafından seçilecektir.

4.2.3 KYK’de görev alacak tüm üyelerin, ilgili mesleki eğitimi tamamlamış ve mesleki tecrübeye sahip olmaları gerekir.

4.3 Kosova’da çoğunluk olmayan topluluklara ayrılmış yargı makamlarına adayların atanmaları, sadece KYK üyelerinin tamamı, Kosova Meclisinde çoğunluk olmayan topluluklara ayrılmış sandalyelere sahip milletvekillerinden seçilen KYK üyelerinin çoğunluğu tarafından önerilebilir. KYK’nin birbirini takip eden iki oturumda bu üye grubunun kendi adayını önermemesi durumunda, KYK üyelerinin tümü bu yargı makamlarına atanacak adayları önerecektir. Adaylar, eğitimi tamamlamış yasa ile öngörülen kriterleri yerine getirecek kişilerden seçilir.

4.4 Çoğunlukla yargı çevresine Kosova Sırp topluluğunun yaşadığı bölgelerin dahil olduğu Birinci Derece Mahkemelere atanacak adayları, yalnız KYK’nin tamamı, Kosova Meclisinde çoğunluk olmayan Sırp topluluğuna ayrılmış sandalyelere sahip milletvekillerinden KYK’ye seçilen iki üyenin oy birliği ile önerilebilir. Bu iki üyenin birbirini takip eden iki oturumda kendi adayını önermemesi durumunda, KYK üyelerinin tümü bu yargı makamlarına atanacak adayları önerecektir. Adaylar, eğitimi tamamlamış yasa ile öngörülen kriterleri yerine getirecek kişilerden seçilir.

4.5 Yasa ve Anayasanın öngördüğü koşullarda KYK’nin önerisi dışında, kendi rızası olmaksızın hiçbir yargıç görevinden alınamaz veya başka yere tayin edilemez. Böyle bir kararın karşısında memnun olmayan yargıç, itirazını Üst Mahkemeye bildirebilir.

EK V

DİNİ VE KÜLTÜREL MİRAS

Madde 1 Sırp Ortodoks Kilisesinin Adı, İç Organizasyonu ve Mülkü

1.1 Kosova’daki Sırp Ortodoks Kilisesine (SOK) bu Ekte öngörüldüğü üzere haklarının, imtiyaz ve dokunulmazlığının korunması ve yararlanılması sağlanacaktır. Bu hak, imtiyaz ve dokunulmazlıkların uygulanması, Kosova yasalarına uygun hareket etme ve başkalarının haklarını ihlal etmeme görev ve sorumluluklarını da beraberinde getirmektedir.

1.2 Kosova, Belgrat merkezli Kosova Sırp Ortodoks Kilisesinin manastır, kilise ve Sırp Ortodoks Kilisesinin yapısal kısımları sayılan ve dini amaçlar için kullanılan diğer yapıları tanıyacaktır.

1.3 Kosova, Sırp Ortodoks Kilisesinin adına ve hiyerarşi ile faaliyetlerini kapsayarak iç yapılanmasına saygı gösterecektir.

1.4 Kosova, Sırp Ortodoks Kilisesi taşınabilir ve taşınamaz malları ve diğer varlıklarının dokunulmazlığı ve kamulaştırılmayacağı garantisini verir.

1.5 Kosova Sırp Ortodoks Kilisesinin kendi mülkünü idare etme ve kendi yapılarına erişme konusunda tam özgürlüğe sahip olacaktır. Kosova yetkili kurumlarının Sırp Ortodoks Kilisesi Cumhuriyeti mülkü olan binalara erişimi, ancak kilisenin onayıyla veya doğrudan insan sağlığı ya da hayatı için tehlike arz eden durumlarda hukuka uygun şekilde alınana mahkeme kararıyla olabilir.

Madde 2 Ekonomik ve Diğer Destekler

2.1 Kosova Sırp Ortodoks Kilisesi yardımlar ve Kosova içinden veya dışından her kurumdan destek alma hakkına sahiptir. Bu yardımlar tamamen şeffaf biçimde sunulacaktır.

2.2 Kosova’da diğer dini toplulukların sahip oldukları gümrük ve vergi imtiyazlarına, Kilise de varlığını sürdürmesi için gerekli olan ve kendi mali kaynakları ile yürüttüğü dini nakış ve giyim, mumlar, ikonların yapılması, kereste ve doğrama işleri, şarap, kanyak, bal ve diğer arı kovanı ürünleri işleri gibi ekonomik faaliyetler hakkında gümrük ve vergi imtiyazları Kosova tarafından sunulacaktır. Bu imtiyazlar, ilgili ürün, malzeme, makine ve araçların satın alınması, ithali ve yukarıdaki çalışmalarda ortaya çıkacak ürünlerin ihracını kapsayacaktır.

Madde 3 Dini ve Kültürel binaların Güvenliği

3.1 Kosova Sırp Kilisesine, manastırlarına, kilise ve Kosova’daki Sırp topluluğu açısından dini ve kültürel öneme sahip diğer yapılara gerekli güvenlik sağlanacaktır.

3.1.1 Kosova’da dini ve kültürel mirasın güvenliğini sağlama sorumluluğu, Kosova’da hukukun uygulayıcısı olan Kosova Polis Hizmetlerine (KPH) ait olacaktır. Sırp dini ve kültürel yapılarının korunması KPH’nin özel işlevsel görevi olacaktır. Uluslararası Askeri Mevcudiyet (UAM) ile danışma içerisinde Hukukun üstünlüğü Misyonunu üstlenen AGSP, KPH’yi denetleyip, bu görevi yürütmede KPH’ye danışmalık ve rehberlik edecektir.

3.1.2 Anlaşmadan hemen sonra geçiş döneminde Graçaniça, Deviç, Zoçişta, Aziz Arhancel, Budisafçe, Gorioç ve Deçan Manastırı, İpek Patrikhanesi ve Gazi Mestan Anıtının güvenliğini UAM sağlayacaktır. Bu yapıların güvenliğini, UST’nin AGSPM’ye danışarak KPH’nin bu görevi yürütebileceği koşullarının olgunlaştığına karar vermesine kadar UAM sağlayacaktır.

3.1.3 Bu yapıların fiziki güvenliğinin sağlanma süresi ve güvenlik derecesi hakkında diğer etkinliklerin dışında alınacak özel önlemler için: i) UAM tarafından sağlanan güvenliğin değerlendirilmesi; ii) Uygulama ve Denetleme Kurulu (UDK) tarafından alınan önerilerin ve bu Ekin 5. maddesine uygunluğu dikkate alınacaktır.

3.1.4 UDK, daha yüksek güvenlik ve güvenirlik derecesinin tesisi amacı ile bu binaların çevresinde durumun normale dönmesi yönünde çalışacaktır. KPH kendi imkânlarını mümkün olan en kısa sürede genişletip, UAM’nin bu gayri askeri görevden yükünü boşaltacaktır.

3.2 Kosova, Sırp Ortodoks Kilisesi ruhbanları ve üyelerinin Kosova içerisinde hareket özgürlüğünü ve bu durumlarda gerekli güvenliği sağlayacağını garanti eder.

Madde 4 Koruma Altına Alınmış Bölgeler

4.1 Sırp Ortodoks Kilisesi manastır, kilise ve diğer dini yapılar ile Kosova Sırp topluluğu açısından tarihi ve kültürel öneme sahip yapılardan seçilmiş olanlara, “Koruma Altına Alınmış Bölge” ilan edilerek özel korunma sağlanacaktır. Koruma Altına Alınmış Bölgelerin amaçları şunlardır: ruhbanların manastır içi yaşam tarzlarının muhafaza edilerek tarihi, kültürel ve doğal dokunun korunması ve bu yapıların çevresinde yaşayan toplulukların uyumlu ve kalıcı gelişimi için olabilecek en iyi koşulların sağlanıp bu gelişimi etkileyebilecek olumsuz gelişmelerin önlenmesi. Koruma Altına Alınmış Bölgelerde mülkiyet haklarının korunması aşağıdaki gibi sınırlandırılabilir:

4.1.1 Aşağıdaki alanlardan tüm etkinlikler yasaklanacaktır:

a) Endüstriyel yapılanma ve gelişme: maden kaynaklarının araştırılması, elektrik üretim santrali veya yüksek gerilim hattının inşaatı, fırın ve fabrikaların kurulması.

b) Binaların yapılması veya genişletilmesi: manastır, kilise veya koruma altında olan binadan daha geniş binaların yapılması; ikamet binaları dâhil, transit geçiş yolları, benzin istasyonu, oto tamir servisleri, süpermarket, gece kulübü her yeni yapılan inşaatta tehlikeli malzemelerin kullanılması;

c) Kırsal kesim ormanlarının zarar göreceği her türlü kamusal inşaatın yapılması.

4.1.2 Şartların gerekli kılması durumunda şu alanlardaki tüm faaliyetler sınırlandırılabilir. Aşağıda verilen alanlardaki faaliyetlerin yapılmasından önce ilgili belediye, SOK veya Sırp topluluğu ile danışmalıdır.

a) Ticari yapıların inşaatı ve geliştirilmesi: yol yapımı, depo inşaatı, atölye, dükkân, restoran, gece eğlence yerleri, kafeterya, bayi ve gıda tezgâhları (stantları) yapımı ve kırsal kesimlerdeki her çeşit büyük yapının inşaatı;

b) Siyasi, boş zaman geçirme ve eğlenme maksatlı toplanmalar;

c) Tarım alanının şehirleştirilmesi

4.1.3 Kosova, kroma altına alınmış bölgelerdeki bölge planlarının 4.1.1 ve 4.1.2 maddelerinde tanımlandığı şekilde olacağı konusunda garanti verecektir.

4.1.4 Aşağıdaki Koruma Altına Alınmış Bölgeler, ilaveten sunulacak haritalarla belirlenecektir:

Deçan Manastırı, Deçan

İpek Patrikhanesi, İpek

Graçaniça Manastırı, Priştine

Kutsal Bakire Kilisesi, Lipyan

Deviç Manastırı, Skenderay

Gorioç Manastırı, İstok

Budisafçe Manastırı, Klina

Sokoliçe Manastırı, Zveçan

Drgançe Manastırı, Gilan

Aziz Arhancel Manastırı, Prizren

Banska Manastırı, Zveçan

Zoçişte Manastırı, Zoçişte, Orahofça

Büyük Hoça Köyü, Orahofça

Duboki Potok Manastırı, Zubin Potok

Aziz Corce Kilisesi, Gornesel, Prizren

Soçaniçe Manastırı, Leposaviç

Hermitler Kilisesi, Ulariçe, Klina

Gazi Mestan Anıtı, Obiliç

Zveçan Ortaçağ Kalesi, Zveçan

Novobırda Ortaçağ Kasabası, Novobırda

Voynoviçler Ortaçağ Köprüsü, Vıçıtırın

Aziz Petro İnzivası, Korişa, Prizren

4.1.5 Aşağıdaki yapıların koruma altına alınacak bölge çapı, dış çevrenin 100 metre etrafında sınırlandırılacaktır:

Kutsal Cuma Manastırı, Leposaviç

Kutsal Şifacılar Manstırı, Leposaviç

Hvosnos Kutsal Bakire Manastırı, Skenderay

Aziz Marko Manastırı, Korişa, Prizren

Aziz Üçlü Manastırı, Muştirşt, Suhareka

Kutsal Bakire Manastırı, Sredska, Prizren

Aziz Uroş Manastırı, Nerodime, Ferizovik

Binçe Manastırı, Buzovik, Vitina

4.1.6 Aşağıdaki yapıların koruma altına alınacak bölge çapı, dış çevrenin 50 metre etrafında sınırlandırılacaktır:

Dolaç Manastırı, Klina

Aziz Nikola Kilisesi, Curakovçe, İstok

Hodegetri Kutsal Bakire Kilisesi, Muştişt, Suhareka

Aziz Nikola Kilisesi, Ştırpçe

Aziz Teodor Kilisesi, Aşağı Bitina, Ştırpçe

Aziz Nikola Kilisesi, Gotovuşa, Ştırpçe

Kutsal Bakire Kilisesi, Gotovuşa, Ştırpçe

Aziz Corce Kilisesi, Yukarı Bitina, Ştırpçe

Aziz Nikola Kilisesi, Muşnikovo, Prizren

Aziz Nikola Kilisesi, Bogoşefçe, Prizren

Aziz Nikola Kilisesi, Drayçiç, Prizren

Aziz Nikola Kilisesi, Sredska, Prizren

Apostoller (Kutsal Cuma) Kilisesi, Muşnikovo, Prizren

Aziz Corce Kilisesi, Sredska, Prizren

4.1.7 Prizren’deki Tarihi Merkezin Koruma Altına Alınmış Bölge olarak belirlenmesi UDK ile Prizren Belediyesinin işbirliği içerisinde gerçekleştirilip, Ortodoks Kilisesi, Osmanlı, Katolik, ve din dışı diğer tarihi ve kültürel öneme haiz yapıları kapsayacaktır. Aşağıdaki Sırp kültürel ve dini yapıları Koruma Altına Alınmış Bölge içerisinde kapsanacaktır: Levişa Kutsal Bakire Kilisesi; Maraş mahallesi, Kutsal Kurtarıcı Kilisesi, Aziz Kiril ve Metodiy Ruhban Okulu, Piskopos Malikânesiyle Aziz Corce Kilisesi.

4.2 Orahovça Belediyesiyle danışarak Büyük Hoça Köyü, 2000 /45 sayılı Kosova Belediyeleri Özyönetimi UNMIK kararı 5.2 maddesine göre Koruma Altına Alınmış Bölgelerle ilgili dini ve kültürel mirası koruma ve desteklenmesi ve kırsal planlama alanında kimi faaliyetleri kısmen yürütme yetkisine sahip olacaktır. Uygulama ve Denetleme Kurulu (UDK) söz konusu danışmaları bu ekin 5.4 maddesine göre kolaylaştıracaktır.

Madde 5 Uygulama ve Denetleme Kurulu

5.1 Uygulama ve Denetleme Kurulu (UDK) , Kosova Sırp kültürel ve tarihi mirasının korunmasıyla ilgili bu sözleşme hükümlerinin uygulanmasını denetlemek ve kolaylaştırmak amacıyla kurulu sürekli toplanacaktır.

5.2 UDK’ye, Kosova Uluslararası Sivil Temsilcisinin atayacağı uluslararası yüksek memur tarafından yönetilecektir.

5.3 Yöneticinin dışında UDK’nin yedi (7) üyesi daha olacaktır. Aşağıdaki kurumlardan temsilciler UDK’de görev alacaklardır: Kosova Kültür Bakanlığı, Priştine Anıtları Koruma Kumru, Sırp Ortodoks Kilisesi, Leposaviç Anıtları Koruma Kurumu, AGİT, Avrupa Konseyi ve UNESCO

5.4 UDK’nin yapacağı işler:

a) UST’ye Kosova Sırp dini ve kültürel mirasının korunması ile ilgili anlaşma hükümlerinin uygulanması konusunda görüş ve öneriler sunacak;

b) Koruma Altına Alınmış Bölgelerin tanımlanmasını ve tanımlamaların uygulanmasını yerinde denetler.

c) Koşulların gerektirmesi durumunda Koruma Altına Alınmış Bölge idari sınırlarının değiştirilmesini ve tanımlamaların uygulanmasını önerir.

d) Bu ek hükümlerinin uygulanmasıyla ilgili Sırp Ortodoks Kilisesi ile Kosova yerel ve merkezi otoriteleri arsındaki ihtilafların çözülmesinde arabuluculuk yapar.

e) Bu sözleşmedeki Kosova Sırp kültürel ve dini mirasın korunmasına yönelik hükümlerindeki olası eksikliklerinin giderilmesiyle ilgili önlemlerin alınmasında UST’ye öneriler sunar.

f) Kosova organlarına yasaların uygulanması konusunda, Uluslararası Askeri Mevcudiyete ile AGSPM’ye kültürel ve dini miras yapılarının güvenliği ile ilgili konularda danışmalık yapar.

5.5 UDK, kendi yöneticisine doğrudan rapor sunacak, yerel ve uluslararası personelden oluşacak olan ve bu ekin günlük uygulamalarının denetlenmesiyle görevli olacak bir sekretarya tarafından desteklenecektir.

5.6 Kosova ve Sırbistan otoritelerinin, Sırp Ortodoks Kilisesi yapılarını restore etmekle görevli mevcut mekanizmalarla, Yeniden Yapılanma Uygulaması Komisyonu veya varisi olacak kuruluşla uyumlu şekilde davranmaları gerekir.

5.7 UDK, Sırp kültürel ve dini mirasın korunması ve yeniden yapılanması konularında Yeniden Yapılanma Uygulaması Komisyonu veya varisi kuruluşla sıkı işbirliği içerisinde çalışacaktır.

Madde 6 Arkeolojik ve Etnolojik Eserlerin İadesi

6.1 Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra 120 gün içerisinde Sırbistan Cumhuriyeti, 1998–1999 yıllarında Belgrat’ta geçici olarak sergilenmek üzere Kosova müzelerinden ödünç alınmış arkeolojik ve etnolojik eserleri iade edecektir.

EK VI

ULUSLARARASI BORÇLAR

Madde 1 Genel Hükümler

1.1 Kosova, Sırbistan Cumhuriyetinin uluslararası borçlarından kendine düşen payı üstlenecektir. Diğer borçların yanı sıra paylaştırılacak olan uluslararası borç şunları içermektedir: Dünya Bankasına olan borçlar ve Paris ile Londra Kulüpleri Alacaklıları. Borcun Kosova’ya ait olan kısmı, Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyetinin ilgili alacaklılarla yaptığı sözleşmelerde varislerine egemen borç payının belirlenmesi ilkelerini dikkate alarak Kosova ile Sırbistan Cumhuriyeti arasında yapılacak müzakerelerle belirlenecektir.

Madde 2 Borç İade Sorumluluğu

2.1 Borcun alacaklılarla anlaşma yaparak tamamen paylaşılmadığı sürece egemen borçlu ve kefil olarak Sırbistan Cumhuriyeti, bor iadesinin sürekliliğini temin edecektir. Sırbistan Cumhuriyetinin borç yükümlülüğünü yerine getirmek ve borç ödeme sürecini kapatmak üzere ödediği meblağlardan Kosova’ya belirlene kısmı, Kosova Sırbistan’a ödeyecektir.

Madde 3 Tahkim

3.1 Bu sözleşmenin yürürlüğe girmesinden sonra bir yıl içerisinde Kosova ve Sırbistan, mevcut borçları eşitleyip paylaşmazlarsa, taraflarla yapılan görüşmelerden sonra Uluslararası Yönetme Grubu, ilgili alacaklılarla tarafların aralarında uzlaşamadıkları kısımlar için Sırbistan Cumhuriyeti borçlarını Sırbistan Cumhuriyeti ile Kosova arasında paylaşımına arabuluculuk yapacak uluslararası bir arabulucu atar.

3.2 Uluslararası arabulucunun belirlediği borçlar reddedilemez nitelikte olup Kosova’ya aktarılacak kısma karar verir.

EK VII

MÜLKİYET VE ARŞİV

Madde 1 Kamu Şirketleri

1.1 Kamu Şirketleri (KŞ) mülkiyet hakları ve tüm yükümlülükler -şirketleşeme dâhil ancak bununla sınırlı kalmayarak- Kosova’ya devredilecektir. Belli bir bölge veya birkaç belediyede özellikle atık sular, sulama ve ısıtma ile ilgili faaliyet gösteren kamu şirketleri (KŞ) mülkiyet hakları ve diğer sorumlulukları ilgili belediye veya belediyelere devredilecektir.

1.2 Söz konusu mülkiyet haklarından bağımsız olarak Kosova’nın yetkili organları, şirketlerin idare edilmesi ve liberalleştirilmesi yönünde gerekli önlemleri ve Avrupa Birliği ilkelerinin uygulanmasını sağlarlar. Yukarıda ifade edilen önlemlerin, Anonim Şirket statüsünü kazanmış ve bu şirketlere dâhil edilmiş diğer şirketlere Kamu Şirketi konumuna geri döndürülmesi durumları dâhil değildir.

Madde 2 Toplumsal Şirketler

2.1 Toplumsal Şirketlerin (TŞ) ve varlıklarının yönetilmesi, 2006 / xx sayılı UNMIK kararı ve 2001 / 12 sayılı değiştirilmiş UNMIK kararı ile kurulmuş olan Kosova Güven İdaresinin (AKM) varisi olacak kurum tarafından gerçekleştirilecektir .

2.2 UST, özelleştirme ve tasfiye sürecinin Avrupa İnsan Temel Hak ve Özgürlüklerini Koruma Sözleşmesi ilkelerine uygunluğunun denetimi için şu atamaları yapar:

a. AKM varisi kurumun yönetim kurulundan üç (3) uluslararası üye;

b. AKM varisi kurumun Yönetim Kurulu Yürütme Sekreterliği Müdürünü;

c. Her tasfiye komisyonundan bir (1) üye.

2.3 AKM varisi kurumun yönetim kurulu uluslararası üyeleri birlikte hareket ederek oy birliği ile söz konusu kurumun herhangi bir kararının AİHS ilkeleriyle çeliştiğini irade getirmeleri durumunda, ilgili kararı askıya alıp Üst Mahkeme Özel Dairesine götürecektir. Böyle durumlarda Özel Daire, acilen karar getirir.

2.4 Tröst fonlarında özelleştirme ve tasfiyeden toplanmış meblağlardan her bireysel ödeme için, Özel Dairenin bu ödemenin yapılması gerektiği yönünde karar verdiği durumlar dışında, birlikte hareket edip karar veren yönetim kurulu uluslararası üyelerinin hepsinin onayı alınması gerekir.

2.5 AKM varis kurumunun iki en büyük uluslararası bağışçı kurum, varis kurumun yönetim kurulu toplantılarına gözlemci sıfatı ile katılabilirler.

Madde 3 Taleplerin AKM’de Görüşülme Süreci

3.1 Mülkiyetin nihai belirlenmesi ve taleplerin görüşülmesi, bu amaçla 2003 / 13 sayılı UNMIK kararıyla kurulan Üst Mahkeme Özel Dairesi tarafından yapılmaya devam edecektir.

3.2 Özel Dairenin, aşağıdaki yetki alanlarına göre uzmanlaştırılmış şu beş kurul olacaktır: (i) özelleştirme taleplerini görüşen kurul; (ii) işçi çizelgeleri taleplerini görüşen kurul; (iii) genel mülkiyet ve alacak taleplerini görüşen kurul; (iv) tasfiye taleplerini görüşen kurul; (v) şirket organizasyonu taleplerini görüşen kurul. Her kurul iki (2) uluslararası ve bir Kosovalı yargıçden oluşur.

3.3 Özel Daire bünyesinde, Özel Daire kararlarını görüşmeyi isteyecek bir Görüşme Kurulu olacaktır. Görüşme Kurulu, üç (3) diğer uluslararası ve iki (2) Kosovalı yargıçden oluşacaktır.

Madde 4 Kosova Mülkiyet İdaresi (KMİ)

4.1 Özel Taşınmaz Mülkleri Görüşme 2006 / 10 sayılı UNMIK kakarı yerine yayınlanan değiştirilmiş 2006 / 50 sayılı UNMIK kararı, tarımsal ve ticari taşınmaz özel mülkleri kapsayarak, bu anlaşmanın hükümleri ile uyumlu halde yürürlükte kalmaya devam edecektir. Mülkiyet meselelerinin görüşülmesi, alınacak kararların en geç 31 Aralık 2008 tarihinde uygulanması maksadıyla, 31 Aralık 2007 tarihinde tamamlanacaktır.

4.2 Aşağıdaki makamlar, UST’nin atayacağı uluslararası temsilciler tarafından yönetilecekti:

a. Başkan dahil Üç (3) Denetleme Kurulu üyesi;

b. Yürütme Sekretaryası Müdürü;

c. Başkan dahil, iki (2) uluslararası Şikayetlerin Görüşülmesi Komisyonu üyesi;

d. bu ekin 5. maddesi uyarınca iki (2) uluslararası yargıç

Madde 5 KMİ’de Şikâyetlerin Görüşülmesi Süreci

5.1 KMİ Şikâyetleri Görüşme Komisyonu kararlarına karşı yapılan itirazlar, Üst Mahkeme bünyesinde kurulacak iki (2) uluslararası ve bir yerel yargıçtan oluşan kurul tarafından karar bağlanır.

5.2 Mülkiyet iade veya tazminat talepleri görüşme sürecinin daha etkili olması ve kararların daha etkin şekilde uygulanmasını temin etmek maksadıyla Kosova, UST ile danışarak ek önlemler uygular.

Madde 6 Mülkiyetin İade Edilmesi

6.1 Kosova, öncelikli mesele olarak Sırp Ortodoks Kilisesi mülklerini kapsayarak, mülk iade meselelerini de kabul eder. Kosova, mülk iade meselelerinin çözüleceği politika, yasal ve kurumsal çerçeveleri belirleyecek bağımsız mekanizmaları kurar. Çoğunluk olmayan topluluk üyelerini kapsayan uluslararası topluluk temsilcileri böyle mekanizmalarda yer almaya davet edilir.

Madde 7 Arşiv

7.1 Kosova’dan alınıp taşınmış arşiv, kadastro ve Kosova ile nüfusuyla ilgili belgelerin tamamı geri iade edilecektir. Daha önce nerede bulundukları dikkate alınmaksızın, Kosova’nın normal idaresi için gerekli olan Sırbistan Cumhuriyeti Devlet Arşivi arşiv kısmı Kosova’ya nakledilecektir.

7.2 Sırbistan, bu anlaşmanın yürürlüğe konduğu tarihten itibaren altı ay içerisinde söz konusu arşivleri iade edecektir. Sırbistan, arşivin tamamının iade edilmesi süresince, bu arşivlere erişime engel koymadan ve etkin bir şekilde olanak sağlayacaktır.

EK VIII

KOSOVA GÜVENLİK SEKTÖRÜ

Madde 1 Kosova’da Güvenlik

1.1 Bu anlaşmada vurgulandığı yerlerin dışında Kosova, kendi sahasında yasaları uygulama, güvenlik, hukuk, kamu güvenliği, istihbarat, acil sivil organlar ve sınır kontrolü yetkilerine sahip olacaktır.

1.2 Kosova güvenlik kurumları, Ek II’de öngörüldüğü şekilde demokratik standartlara ve topluluk ve mensuplarının haklarına riayet ederek görev yapacaklardır.

1.3 Bu anlaşmaya uygun şekilde Kosova, güvenlik sektörünü denetlemek üzere parlamento grubunu oluşturacaktır.

1.4 Kosova, Başbakana rapor sunacak olan Kosova Güvenlik Konseyini (KGK) kuracaktır. KGK, bu anlaşmaya uygun güvenlik stratejileri geliştirir. Kosova, güvenlik sektörü birimleri ile ilgili, gerekli bütçe ve denetim hükümlerini içeren yasal çerçeveyi hazırlayacaktır.

1.5 Bu anlaşmaya göre uluslararası katılımın olduğu alanlarda Kosova, UST ve UAM ile işbirliği içerisinde yetkilerin zamanla tamamen Kosovalı kurumlara devredilmesi konusunda stratejiler geliştirecektir.

1.6 Kosova Güvenlik Sektörünün gelişimi, Kosova’nın komşularına karşı tamamen şeffaf olacak ve Kosova’nın bölge ülkeleriyle eşgüdüm ve güveni tesis etmesi için önlemler geliştirecek

1.7 Kosova, güvenlik ve silahlanma denetimi ile ilgili BM, AGİT ve AB standartları ve uygulamalarını ve de AGİT’in bölgesel faaliyet alanı anlaşma ve sözleşmelerin gereklerini yerine getirecektir.

Madde 2 Polis

2.1 Polis hizmetlerinde Kosova genelinde tek bir komuta zinciri muhafaza edilecektir.

2.2 Polis istasyonları bölge sınırları, belediye sınırlarıyla aynı olacaktır.

2.3 Belediye dâhilindeki polisin etnik yapısı, mümkün olduğu ölçüde belediye nüfusunun etnik yapısını yansıtacaktır.

2.4 Belediye temsilcileri ve polis istasyonu komutanı dâhil polisin oluşturdukları kurullar, Polis Hizmetleri ile belediye / yerel yönetim arasındaki işbirliğini kolaylaştıracak nitelikte işlevsel olacaktır. Kurullar, belediye başkanları tarafından yönetilir.

2.5 Yerel İstasyon Komutanları, yapılacak operasyon koşullarının başka şekilde gerektirmediği takdirde, kendi bölgeleri içerisinde merkezi veya özel polis birimleri tarafından yapılacak operasyonlarla ilgili önceden haberdar edilirler.

2.6 Kosova’da Sırpların çoğunlukta oldukları belediyelerde yerel istasyon komutanları aşağıdaki prosedüre göre seçilirler: Kosova yasalarına göre bu görev için gerekli koşulları yerine getiren iki adayı belediye meclisi önerir. Kosova İçişleri Bakanlığı, öneri listesini aldığı tarihten itibaren 15 gün içerisinde bu listeden bir adayı atar. Bu listeden adayların hiçbiri İçişleri Bakanlığı tarafından kabul edilmediği durumda Belediye Meclisi, Kosova Polis Hizmetleri bünyesinde görev yapan ve ilgili görev için yasalarla öngörülen koşulları yerine getiren en az iki yeni ismi içeren ve ikinci bir listeyi İçişleri Bakanlığına sunar. İkinci listeyi kabul ettikten sonra 15 gün içerisinde İçişleri Banklığı, ikinci listeden bir adayı atamak zorundadır.

Madde 3 Sınır

3.1 UST ve UAM ile koordinasyon içerisinde Kosova, kademeli olarak, destekli ve tümleştirilmiş sınır kontrol ve yönetme yetkilerini Kosova Polis Hizmetlerine devretme olanaklarına yönelik strateji geliştirirler.

3.2 Kosova’nın sınır çizgisi, Yugoslavya Federal Cumhuriyeti Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya arasında 23 Şubat 2001 tarihinde imzalanan Sınır Belirleme Anlaşmasına göre yapılan değişiklik dışında, 31 Aralık 1988 itibariyle Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti içerisindeki Kosova Sosyalist Özerk Bölgesinin sahip olduğu sınır çizgisiyle aynıdır.

3.3 Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra 120 gün içerisinde Kosova ile Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya, 2001 tarihinde Yugoslavya Federal Cumhuriyeti ile Eski Yugoslav Cumhuriyeti Makedonya arasında imzalanan anlaşmaya göre sınır çizgisinin fiilen belirlenmesi ve bu anlaşmadan doğacak diğer meselelerin çözümü için çalışacak bir teknik komisyonun kurulması yönünde çaba sarf edecekler. Teknik komisyonun çalışmaları, kuruluş tarihinden itibaren bir yıl içerisinde sona erecektir. İki taraf arasındaki görüşmeleri kolaylaştırmak amacıyla UST ve UAM bu komisyonda temsil edilecek, herhangi bir tarafın talebi üzerine sınır belirleme çalışmalarına katılabileceklerdir.

Madde 4 İstihbarat Servisi

4.1 Kosova Ek XI’e göre, kendi iç güvenliğini tehdit eden tehlikelere karşı yerel bir güvenlik dairesi kuracaktır. Bu daire, profesyonel, çok etnikli, apolitik ve Parlamento ile Sivil Yönetim denetiminde olacaktır.

Madde 5 Kosova Güvenlik Güçleri

5.1 Kosova, profesyonel ve çok etnikli olacak bir güvenlik gücü (KGG) kuracaktır. Bu güler Kosova’nın mali kaynaklarına gereksiz bir yük teşkil etmeyecektir. Ek IX ve XI’e göre Hükümet, KGG üzerinde sivil bir denetimin olması maksadıyla sivil bir kurum kuracaktır.

5.2 KGG hafif silahlarla donatılıp, tank, ağır silah veya hava taarruz güçlerine sahip olmayacaktır. KGG azami 2500 aktif ve 800 yedek üyeden oluşacaktır.

5.3 bu ekin 5.2 maddesindeki kısıtlamalarla ilgili değişiklikler, UST koordinasyonunda UAM tarafından yapılacaktır. Bu sınırlamaların tam bir değerlendirmesi, bu anlaşmanın yürürlüğe girmesinden beş yıl sonra yapılacaktır.

5.4 İl olarak KGG, krizlere karşı önlem, patlayıcı imhası ve sivil savunma konularında sorumlu olacaktır. Aynı zamanda KGG, polis ve diğer kanun uygulayıcı kurumların yapısına uymayan güvenlik işlerini yerine getirmek üzere hazırlıklı olmalıdır. UST koordinasyonunda UAM, KGG’yi söz konusu güvenlik alanlarına ne zaman girmesi gerektiğini belirleyip denetleyecek bir standartlaştırılmış süreç oluşturacaktır.

5.5 KGG üyeleri, toplumun tamamından alınacaktır. Resmi bir seçim sürecini UAM ile birlikte Kosova gerçekleştirecektir. KGG üyeliğine alma, bu sözleşmenin yürürlüğe girmesinden hemen sonra başlayıp, temel operasyon yeterliliklerinin geliştirilmesi bir yıl içerisinde tamamlanacaktır.

5.6 KGG’nin donatılması, gerekli fon ve kaynakların bulunmasından sonra Kosova ile uluslararası topluluğun ortak çabası olacaktır. Kosova, KGG’ye yurt dışından sağladığı tüm kaynak, fon ve donanımları UAM’nin bilgisine sunacaktır.

Madde 6 Kosova Savunma Birlikleri (TMK)

6.1 TMK dağılacaktır. UST ve Kosova ile danışarak UAM, TMK’nın yürütme denetimini yapıp, dağılma zamanına karar verecektir. Dağılma, bu anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra bir yıl içerisinde gerçekleşecektir. Emekli olacak TMK mensuplarının terhisi ve yeniden entegrasyonu için uluslararası topluluk bir süreç geliştirecektir.

Madde 7 Hava Sahasının Kontrolü

7.1 Kosova, kendi hava sahası mülkiyet, sorumluluk ve hesap verme konusunda tamamen kendisi muhatap olacaktır. Kosova’da sivil havacılık faaliyetleri gerçekleştirecek Sivil Havacılık İdaresini (SHİ) kurup, Ek XI’deki 2. maddede öngörüldüğü üzere hava sahasındaki askeri kontrolü sağlamaya, UAM yetkili olabilecektir. SHİ aynı zamanda, hava navigasyon (yönlendirme) hizmetleri için bir şirket belirleyecektir.

EK IX

ULUSLARARASI SİVİL TEMSİLCİ

Madde 1 Amaçlar

1.1 Kosova, kendi meselelerini yönetmede, hukukun üstünlüğü demokratik ilkelerine dayanarak yönetme sorumluluğu ile insan ve topluluk mensupları haklarını teşvik edip koruma ve tüm yurttaşlarının refahını sağlamakla yükümlüdür. Bu anlaşmaya göre Kosova’ya belirlenmiş sorumlulukların yerine getirilmesi için, karmaşık ve zor bir dizi faaliyetin yapılması gerektiğini anlayarak bir Uluslararası Sivil Temsilci (UST), bu anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek ve Kosova otoritelerinin bununla ilgili çabalarını destekleyecektir.

Madde 2 Uluslararası Sivil Temsilcinin Görev Süresi ve Otoritesi

2.1 Bu anlaşmanın uygulanması konusunda UST şu yetkilere sahip olacaktır:

a. Bu anlaşmanın Kosova’daki sivil meselelerinin yorumlanması konusunda nihai merci olacaktır.

b. UST’ye bu anlaşmada belirlenen spesifik görevleri yürüterek, bu anlaşmanın etkin uygulanmasını sağlamaktır.

c. Kosova otoritelerinin herhangi bir faaliyetinden bu anlaşmayı ihlal edildiği, hukukun üstünlüğünü tehlikeye düştüğü veya dolaylı olarak bu anlaşmanın ana ilkeleriyle çelişki doğduğu hükmüne varması halinde UST, gerekli düzeltme önlemlerini alacaktır. Bu düzeltici önlemler, Kosova otoritelerinin onayladıkları yasa veya kararlara sınırlama getirme şeklinde olabilir, ancak tamamen iptal etme şeklinde bir önlem getirilemez.

d. Bu anlaşmanın özünün hayata geçirilmesinde ciddi şekilde başarısız olunması veya UST ve/veya AGSPM’nin çalışmalarında ciddi engellerin belirmesi halinde UST, bu anlaşmaya riayetin tamamen sağlaması amacıyla her kamu görevlisini görevden alma gibi yaptırımlar uygulama veya ihtiyaca göre diğer önlemler alma yetkisine sahiptir.

e. UST, bu anlaşmanın tüm sivil boyutlarının uygulanmasının denetimini, kuracağı raportör mekanizmalarıyla veya Kosova’da mevcut olacak diğer uluslararası kuruluşlar aracılığıyla gerçekleştirecektir.

2.2 Bu anlaşmada atmaya yetkili olduğu mercilerin yanı sıra UST, aşağıda belirtilen görevlere de doğrudan atamalar yapma veya onay verme yetkisine sahiptir:

a. Genel Denetçi, UST tarafından atanan uluslararası personel olacaktır.

b. Kosova Emeklilik Tasarrufları Tröstü (KETT) Yönetim Kurulu uluslararası üyelerinin görev süresinin dolmasından sonra UST, KETT yönetim kuruluna yeni bir uluslararası üye atar.

c. Atama için UST’nin onayı alınarak, uluslararası yargıç ve savcılar AGSPM tarafından seçilir.

d. Gümrük Hizmetleri Genel Müdürü, Vergi İdaresi Müdürü, Hazine Müdürü, Kosova Merkezi Bankacılık İdaresi (KMBİ) Yönetim Müdürünün atanması, UST’nin atama onayı alındıktan sonra yetkili otoriteler tarafından gerçekleşir.

e. UST, atamalar için otoritesini kullanması sırasında ilgili adayların kalifiyesini ve entegrasyon saygınlığını dikkate alarak, hukukun tarafsız uygulanmasını sıkı şekilde takip edecektir.

2.3 UST ve ABÖT’nin yetki ve hâkimiyeti aynı kişiye verilecektir. Bu anlaşmanın 12. maddesinde öngörüldüğü üzere AGSPM uyguladığı hukukun üstünlüğü alanında özel olarak yasama, polis, gümrük, ıslahat hizmetleri yetkilerine, AB Konseyinin bu anlaşmaya göre belirlediği şekillerde, ABÖT sahip olacaktır. ABÖT aşağıdaki yetkilere sahip olacaktır:

a. Svaş suçları, terör, örgütlü suç, yolsuzluk, etnilerarası suçlar, ekonomik / mali suçlar ve hukuka göre ciddi sayılan suçlarla ilgili gerekli soruşturmaları sağlamak için otoritesini kullanmada Kosova otoriteleriyle birlikte veya bağımsız hareket edecektir.

b. Bu ekin 2.3 a. maddesinde tarif edilen durumlarda gerek görüldüğünde uluslararası savcıların Kosovalı savcılarla birlikte veya tek başına hareket etmede otoritesini kullanır. Uluslararası savcılara verilecek davaların seçimi, AGSMP Başkanı tarafından belirlendiği şekilde nesnel kriterlere ve usul koruma önlemlerini esas alarak yapılır. Uluslararası savcılar Kosova yasalarına göre çalışacaklardır.

c. Bu ekin 2.3 a. maddesinde tarif edilen durumları ve mülkiyetle ilgili sivil davaların gerektiği şekilde görüşülmesi için, gerektiğinde bu develere uluslararası yargıçlarını katılımını, Kosovalı yargıçlarla birlikte veya tek başına tek başlarına ilgili yargı çevresinde çalışmalarını sağlamak için otoritesini kullanır. Uluslararası savcılara verilecek davaların seçimi, AGSMP Başkanı tarafından belirlendiği şekilde nesnel kriterlere ve usul koruma önlemlerini esas alarak yapılır. Uluslararası savcılar Kosova yasalarına göre çalışacaklardır. Görevini ifa ederken uluslararası yargıçlar, tam bağımsızlığa sahip olup Kosova yargı sisteminde yasalara göre görev yapacaklardır.

d. Bu ekin 2.3 a. maddesinde tarif edilen davalarla ilgili alınan kararların Kosovalı yetkili kurumlarınca gerektiği şekilde ve yaslara uygun uygulanmasını sağlama sorumluluğunu taşır.

e. Bağımsız şekilde veya Kosovalı yetkili otoritelerin desteğiyle hukukun üstünlüğü sağlama, kamu düzeni ve güvenliğin sağlanması için diğer sorumluluklar üstlenebilme otoritesini kullanır.

f. UST ile danışarak, Kosovalı yetkili otoritelerce alınan kararların karşısında, gerektiği durumlarda hukukun üstünlüğünü, kamu düzeni ve güvenliği sağlamak amacıyla, söz konusu kararları yeniden gözde geçirilmesi veya iptali için otoritesini kullanabilir.

g. Hukukun üstünlüğü ile ilgili tüm alanlarda denetleme, danışmalık ve rehberlik için otoritesini kullanabilir. Kosova otoriteleri bu tür gayretleri kolaylaştırıp, bununla ilgili Kosova’daki her yere, bireye, etkinliğe, işlem, belge, mesele veya olaya en kısa sürede erişim olanağı sunarlar.

h. ABÖT’ye bu anlaşmanın diğer kısımlarında belirlenen görevleri yerine getirmek suretiyle, bu anlaşmanın daha etkin şekilde uygulanmasını sağlamak için otoritesini kullanır.

i. AGSPM’ye belirlenen görevleri yerine getirecek AGSPM personel mensuplarını atama otoritesini kullanır.

2.4 UST bu anlaşmanın 13.5 maddesinde öngörüldüğü şekilde, NATO ve UAM’nin KGG’yi geliştirme sorumluklarını ve sivil denetimini yargılamaksızın, güvenlik kurumları sivil kontrol dâhil Kosova’nın sivil kurumlarının gelişmesini denetler.

2.5 UST bu anlaşmanın III. Ekinde tarif edildiği üzere Yerel Güvenlik Ajansının gelişimini denetler.

2.6 UST, bu anlaşmaya göre UST ve ABÖT’nin sahip olduğu imtiyaz ve dokunulmazlıkları yargılamaksızın kendi ve ABÖT’nin yetkilerini gözden geçirecek bir mekanizmayı kurma otoritesine sahip olacaktır.

Madde 3 Uluslararası Görevlilerin Koordinasyonu

3.1 Kosova’da uluslararası gayretlerin tutarlılık ve etkinliğini sağlamak üzere UST, tüm uluslararası görevlilerin etkinliklerini koordine edecek mekanizmaları kuracaktır. Bu görevliler, yaptıkları işlerle ilgili UST’ye bilgi sunup koordinasyon çabalarına destek sağlayacaklardır.

3.2 Avrupa Güvenlik ve İşbirliği Teşkilatı (AGİT) tarafından, sahadaki mevcudiyeti dahil, Kosova’daki demokratik gelişmelere ve UST ile makamının çalışmalarına destek vermek amacıyla görevine bundan sonra da devam etmesi istenmektedir. AGİT’in sunacağı özel destekler, UST ile AGİT arasında yapılacak anlaşmalarla belirlenecektir.

3.3 Genel koordinasyon ve bu anlaşmanın uygulanmasını denetleme rolüne uygun UST, UAM yöneticisi, AGSPM yöneticisi ve AGİT görev yöneticisinden oluşacak bir Koordinasyon Komitesi kurar ve bu komisyonun gerekli görmesi durumunda, bu anlaşmanın uygulanmasında katkı sunabilecek diğer kuruluş temsilcilerinin yer almasına karar verebilirler.

Madde 4 Uluslararası Sivil Temsilcilik Yapısı ve Personeli Görevlendirilmesi

4.1 AB ila yapılan danışmalardan sonra UST’de görev yapacak Uluslararası Yönetme Grubu (UYG) atanacaktır. UYG bu atamalar için BM Güvenlik Konseyi onayını isteyecektir. UYG’de yer alan ülke ve kuruluşlar: Fransa, Almanya, İtalya, Rusya, Büyük Britanya, Amerika Birleşik Devletleri, Avrupa Birliği, Avrupa Komisyonu ve NATO.

4.2 UST, doğrudan UYG’ye rapor sunup, UYG’nin toplantılarına başkanlık edecektir. Uluslararası Yönetme Grubu UST’ye yönergeler sunacaktır.

4.3 bu anlaşmada öngörülen işlevlerini yerine getirebilmesi için UST’ye, gerekli hallerde personelden [Uluslararası Sivil Ofis (USO)] destek verilecektir.

4.4 UST, nu anlaşmanın tam anlamıyla uygulanması için gerekli gördüğü her çeşit saha görevi belirleyebilir. UST, Mitroviça’da özel olarak güvenlik, hukukun üstünlüğü, hareket özgürlüğü / dönüş, mülkiyet / sığınma hakları ve ekonomik kalkınma konularıyla ilgilenecek bir ofis kurduracaktır.

4.5 Kosova yasalarına göre ABÖT sıfatıyla birlikte UST, bu anlaşmada öngörülen işlevi tamamen yerine getirecek gerekli hukuki kapasiteye (tam yetkiye) sahip olacaktır.

4.6 ABÖT sıfatıyla birlikte UST aşağıdaki imtiyaz ve dokunulmazlıklara sahip olacaktır:

a. Kosova, UST ile ABÖT ve yapılarına, arşiv ve diğer mülklerine diplomatik temsilciliklerin Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesine uyarınca sahip oldukları imtiyaz ve dokunulmazlıkları sağlayacaktır.

b. Kosova, UST ile ABÖT profesyonel personel ile aile ve çocuklarına diplomatik ajan ve aile ile çocuklarının Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesine uyarınca sahip oldukları imtiyaz ve dokunulmazlıkları sağlayacaktır.

c. Kosova, UST ile ABÖT ofisleri personel ile aile ve çocuklarına diplomatik temsilcilik teknik personel ve aile ile çocuklarının Viyana Diplomatik İlişkiler Sözleşmesine uyarınca sahip oldukları imtiyaz ve dokunulmazlıkları sağlayacaktır.

Madde 5 Uluslararası Sivil Temsilci Görev Alanın Küçültülmesi ve Süresinin Bitmesi

5.1 Bu anlaşmanın yürürlüğe girmesinden sonra iki yıl içerisinde Uluslararası Yönetici Grubu UST’nin tavsiyeleri doğrultusunda, UST görev alanı ve müdahale sıklığını kademeli olarak azaltılması amacıyla UST’nin yetki alanı ve görev süresinin periyodik görüşülmesi standartlarını belirleyecektir.

5.2 Uluslararası Yönetme Grubu, Kosova’nın bu anlaşma koşullarını tamamen yerine getirdiği sonucuna vardığı zaman, UST’nin görev süresi biter.

Madde 6 İşbirliği

6.1 Kosova otoriteleri, bu anlaşmanın her yönünün başarılı uygulanması maksadıyla ABÖT niteliği de olan UST ve diğer uluslararası kuruluşlar ile eksiksiz işbirliği yapacaktır. Kosova otoritelerinin işbirliği yapmaması durumunda bu ekin 2.1 maddesinde öngörülen koşulları ihlal etmiş olur.

6.2 ABÖT niteliği de olan UST’ye Kosova otoriteleri, lojistik ve idari destek dahil, görevlerini başarıyla yerine getirebilmesi için ihtiyaç duyulması halinde yardım sunacaktır.

EK X

AVRUPA GÜVENLİK VE SAVUNMA POLİTİKALARI MİSYONU

(AGSPM)

Madde 1 Görev Süresi ve Yetkileri

1.1 Avrupa Birliği Özel Temsilcisi (ABÖT) yönetimi altında AGSPM, bu anlaşmanın IX. Ekinde tanımlanan yetkilere sahip olacaktır.

1.2 AGSPM yöneticisi, misyonun günlük operasyonlarının yönetimini üstlenecektir.

1.3 AGSPM ve personele, bu anlaşmanın IX: Eki 4.6 maddesindeki imtiyaz ve dokunulmazlıklar sağlanacaktır.

Madde 2 Yapısı

2.1 AGSPM yöneticisi Avrupa Birliği Konseyi tarafından belirlenecektir.

2.2 AGSPM yöneticisi, bu anlaşma ile öngörülen hukukun üstünlüğü unsurlarının hayata geçirilmesini sağlamak amacıyla merkezi ve yerel boyutta, gerekli gördüğü her çeşit mevcudiyeti oluşturabilir.

2.3 AGSPM’nin birleştirilmiş tek bir komuta zinciri olacaktır.

Madde 3 işbirliği

3.1 AGSPM’ye Kosova otoriteleri, görevlerini başarıyla yerine getirebilmesi için ihtiyaç duyulması halinde lojistik ve idari destek dahil, gerekli her yardımı sunacaktır.

EK XI

ULUSLARARASI ASKERİ MEVCUDİYET

Madde 1 Amaçlar

1.1 Uluslararası Askeri Mevcudiyet (UAM) şu konulardan sorumlu olacaktır:

a. Kosova kurumları sorumluluğu üstleninceye kadar, dış tehlikelere karşı Kosova’nın güvenliğini sağlamak.

b. Kosova kurumlarının UAM’nin güvenlik görev ve sorumluluklarını üstlenmeye hazır olduğu zamana kadar, Kosova sınırları içerisinde her yerde UST ile eşgüdüm içerisinde ve Kosova kurumlarının desteğiyle güvenli bir ortam sağlamak.

c. Diğerlerinin yardımıyla Kosova Güvenlik Güçlerinin kurulması ve eğitilmesini denetlemek ve desteklemek. Bu görev UST ile eşgüdüm içerisinde, KGG mensuplarının geçmişini araştırıp profesyonelliği sağlama, gerekli etnik temsili sağlama, KGG mensuplarının uygunsuz davranışlarına karşı gerekli yaptırımları belirlemeyi kapsar.

d. Bu anlaşma ile öngörülen güvenliğin askeri yönlerinin uygunluğunu doğrulamak.

e. UST etkinliklerine destek sunup ve yakından koordine ederek, UST’ye askeri öneriler sunmak.

f. Avro- Atlantik bünyesine katılma süreciyle ilgili yardım ve rehberlik etmek.

1.2 UAM, yerel otoritelere ve UST’ye, sahip olduğu araç ve kabiliyetleri çerçevesinde belli görevleri başkalarına devretmek üzere uzlaşma sağlanacak programlarla ilgili aşağıdaki yardımları sunacaktır:

a. Zorlu kökencilere karşı müdahale;

b. Hareket özgürlüğünü sağlama;

c. Mültecilerin dönüşünü sağlama;

d. Ruhsatsız silahların haczi, muhafazası ve imhası;

e. Belli dini ve kültürel yerlerin korunması;

f. İhtiyaca göre sınır bölgesinin denetimi ve

g. Kendi yetkilerini yerine getirebilmeleri için uluslararası topluluk ve kilit göreve sahip sivil uygulama kurumlarına destek sunma.

1.3 UAM, KGG’nin etkin sivil denetimi ve yönetimi konusunda Kosova’daki yapı ve deneyimlerin geliştirilmesi; özel olarak Ek IX 2.4 maddesine göre stratejik gelişme, güç planlaması, personel yönetimi, bütçe planlama ve programlama (BPP), planlamayı uygulama ve yürütme konusunda destek sunacaktır.

1.4 UAM, uluslararası standartlarla KGG’ye belirlenen görevlerine yerine getirebilecek ve tek başına ayakta durabilecek yeterliliğe ulaştığı yönünde UST ile koordinasyon içerisinde kanaat getirmesine kadar, KGG’yi izleyip denetleyecek ve bunu üzerinde yürütme yetkisi olacaktır.

1.5 UAM, Sırbistan Cumhuriyeti ile Ortak Uygulama Komisyonunun işleme konmuş uygulamalarını uygulamaya devam edecektir. Zaman içerisinde Ortak Uygulama Komisyonu, Kosova ve Sırbistan’ın katılacağı ve iki tarafın yararına olan askeri ve güvenlik meselelerinin görüşüldüğü Ortak Askeri Komisyonun bir parçası olacaktır.

1.6 UST ile koordinasyon içerisinde UAM, KGG ile Sırbistan savunma kurumları arasında güvenin tesisi için gerekli önlemleri belirleyecektir.

1.7 uzun vadede UAM, Avro-Atlantik güvenlik kuruluşlarına entegrasyonu ve bu güvenlik gücünden belli birimlerin uluslararası güvenlik görevlerine katılmasını sağlamak maksadıyla KGG’ye rehberlik edecektir.

1.8 UAM kendi operasyonlarının Kuzey Atlantik Kurulu otoritesi altında yürütecek ve bu kuruluşun siyasi yönetim ve kontrolüne tabi tutulacaktır. NATO komuta zinciri içerisinde UAM tek bir komuta zincirine sahip olacaktır.

Madde 2 Yönetim ve Yetkiler

2.1 UAM’nin sorumluluklarını yerine getirmesinde UAM yöneticisi, müdahalelere meydan vermeksizin ve herhangi bir merciden izin almaksızın, UAM ve personelini korumak ve kendi sorumluluklarını yerine getirmek maksadıyla askeri güç kullanmak dahil, gerekli gördüğü eylemleri gerçekleştirmede kendi otoritesini kullanacaktır. Bu anlaşmada UAM’ye atıfta bulunulan kısımların operasyon yönlerini yorumlamada en nihai merci UAM yöneticisidir.

2.2 UAM aşağıdaki yetkilere sahip olacaktır:

a. Sorumluluklarını yerine getirmek için gerekli görüldüğü yer ve durumlarda herhangi bir yaptırıma veya müdahaleye maruz kalmaksızın ve herhangi bir merciden izin almaksızın, askeri güç kullanmak dahil, her çeşit önlemi almak;

b. Her koşulda Kosova sınırları içerisinde her yerde engellenmeden ve eksiksiz özgülük içerisinde hareket etmek;

c. Askeri koşulların gerektirmesi halinde, hava sahasının tamamında (veya belli bölgelerinde) ani ve eksiksiz askeri kontrolü yerleştirme. UAM yöneticisi, Kosova Havacılık İdaresinin böyle bir eylemden haberdar edildiğinden emin olmalıdır.

d. Kendi sorumluluklarıyla ilişkili yapı ve hizmetlerle ilgili soruşturulmalar yürütme;

e. Kosova tarafından önerilen tüm polis dışı güvenlik kuvvetlerinin kuruluşunu, UST ile koordinasyon içerisinde onaylamak ve denetlemek;

f. Bu anlaşmaya uygun gerekli gördüğü görevini destekleyici adımlar atmak.

2.3 Kosova, 2000 / 47 sayılı UNMIK kararıyla KFOR’a sağlanan statü, imtiyaz ve dokunulmazlıkların aynısını UAM’ye sağlayacaktır.

2.4 Her durumda UAM otoritesi, Kuzey Atlantik Konseyi ile gerekli görüşmelerin yapılıp kararın çıkması ile görüşülecek, Kosova kurumlarının kendi kapasitelerini geliştirmelerine kadar duruma göre düzenlenecektir.

EK XII

YASAMA AJANDASI

Madde 1 Geçiş Dönemi Süresince Çıkartılması Gereken Yasalar

Kosova Meclisi, bu anlaşmanın koşullarının uygulanabilmesi için, söz konusu anlaşmanın yürürlüğe girdiği tarihten itibaren 120 günlük geçiş dönemi içerisinde Meclis tarafından onaylanmış sayılan ve geçiş döneminden sonra ilk gün uygulamaya koyması gereken yasları resmen onaylamalıdır. Çıkartılması gereken, ancak bunlarla sınırlı kalmayan yaslar şunlardır:

1.1 Genel ve Yerel Seçimler Yasası

1.2 Yerel Özyönetim Yasası

1.3 Belediye Sınırları Yasası

1.4 Koruma Altına Alınmış Bölge Kurma Yasası

1.5 Çalışma düzeni veya bu anlaşmanı koşullarının yerine getirilmesi için geçiş döneminin sonunda gerekli görülen düzendeki bu değişiklikler, özellikle topluluk ve mensuplarının haklarının korunması ve sağlanmasını kapsamalıdır.

Madde 2 Geçiş Dönemi ve Bundan Sonra Çıkartılması Gereken Yasalar

Kosova Meclisi, bu anlaşmanın koşullarını yerine getirecek diğer yasları onayladıktan sonra Meclis onayından geçmiş sayılarak, geçiş döneminden sonra birinci gün hemen uygulamaya koyacaktır. Geçiş dönemini bitmesinden sonra bu yaslar birincil mesele olarak onaylanıp aşağıdaki yasaları kapsayacak, ancak bunlarla sınırlı kalmayacaktır:

2.1 Topluluk ve mensupları haklarıyla ilgili yaslar;

2.2 Kosova Güvenlik Kurulunun Kurulması Yasası;

2.3 Sivil Havcılık Yasası

2.4 Meclis Güvenlik Denetleme Komisyonunu Kurma Karar Değişikliği

2.5 Yerel Maliye Yasası

2.6 Aşağıdaki birimlere göre yetki ve görevlerin dağıtılması ile ilgili yasalar:

2.6.1 Eğitim

2.6.2 Sağlık

2.7 Kosova Güvenlik Güçleri Yasası

2.8 Kosova Güvenlik Güçleri Hizmet Kanun Hükmü

2.9 Kosova Polis Hizmetleri Kanun Hükmü

2.10 Kosova Yerel İstihbarat Ajansı Kurma Yasası

2.11 Kosova Vatandaşlık Yasası

2.12 Milli Simgeler ve Resmi Bayramlar Yasası

2.13 Mülkiyet İade Etme Yasası